Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.437 madde
- avrat malı, kapı mandalıatasözüBir erkek karısının malından yararlanmayı düşünmemelidir. Yoksa durum, eve-girerken,çıkarken, kapı mandalı gibi, başa kakılır.
- avrat var ev yapar, avrat var ev yıkaratasözüAilede kadının rolü çok önemlidir. Öyle kadınlar vardır ki bir aileye düzen verir, mutluluk getirirler. Öyle kadınlar vardır ki ailenin düzenini, mutluluğunu bozarlar.
- avrat var, arpa unundan aş yapar; avrat var, buğday unundan keş yaparatasözüİş bilen kadın, elverişsiz gereçle güzel şeyler meydana getirir. İş bilmeyen kadın ise en iyi gereci kullansa bile bir şey yapamaz.
- ay görmüşün yıldıza minneti yokturatasözüBir şeyin çok üstünü, çok güzelini görmüş olan kimse, ondan daha az değerde olanını beğenmez.
- ay var yılı besler, yıl var ayı beslemezatasözüÖyle zaman olur ki bir aylık kazanç, insanı bir yıl geçindirir. Öyle zaman da olur ki bir yıllık kazanç, bir ay geçindirmeye yetmez.
- ay ışığında ceviz silkilmezatasözüYeterli olmayan koşullar içinde iş yapılırsa beklenen verimli sonuç alınamaz.
- ayak almadık taş olmaz, başa gelmedik iş olmazatasözüİnsan yaşlandıkça türlü türlü engeller, güçlüklerle karşılaşır; çeşitli sıkıntılara, felaketlere uğrar.
- ayaklar baş, başlar ayak olduatasözü"Değersiz kimseler başa geçti, değerliler ise en geride bırakıldı." anlamında kullanılan bir söz.
- ayağı yürüten baştıratasözüİşçinin iyi iş yapmasını, halkın iyi bir düzen içinde çalışmasını baştakiler sağlar.
- ayağında donu yok, fesleğen ister başınaatasözüFakir olmasına bakmadan süslü ve gösterişli yaşam istemek.
- ayağında donu yok, fesleğen takar başınaatasözü"Yoksulluğuna bakmayarak süs ve gösteriş yapmak ister" anlamında bir söz.
- ayağını sıcak tut, başını serin; gönlünü ferah tut düşünme derinatasözüHastalıktan korunmak, vücudumuzu yıpratmamak istiyorsak ayağımızı sıcak, başımızı serin tutmalıyız; olur olmaz şeyleri sıkıntı konusu yapmamalı, geniş yürekli olmalıyız...
- ayağını yorganına göre uzatatasözüGiderini mutlaka gelirine uydurmalısın.
- ayağının altında yumurta olmakatasözüÇok yavaş gitmek
- ayağının bastığı yerde ot bitmezatasözüuğradığı yere bereketsizlik, uğursuzluk getirir.
- ayda bir gel dostuna, kalksın ayak üstüne; günde bir gel dostuna, yatsın sırtı üstüneatasözüNe denli yakın dostun olursa olsun, ona her gün gidersen usanır. Ara sıra git ki saygı ilekarşılasın.
- ayrandan aşağı katık olmazatasözüYapılacak işi kolaylaştırmak için yararlanılacak ucuz nesneler arasından öyle biri seçilir kidaha ucuzu yoktur.
- ayranı yok içmeye, tahtırevanla gider sıçmayaatasözüYoksulluğuna bakmadan gösteriş yapmaya kalkanların gülünçlüğünü anlatır.
- ayranım ekşidir diyen olmazatasözü"Kişiliği tam oturmamış ve ahlaken olgunlaşmamış kimse malını kötülemeye, kendini tenkit etmeye yanaşmaz.
- ayvaz kasap hepsi bir hesapatasözü"Hepsi aynı hesaba gelir" anlamında bir söz.
- ayyar tilki art ayağından tutuluratasözüİşini hile ile yürütmekte olan kişi, bir zaman gelir ki kurnazlığını kullanamaz; yakayı eleverir.
- ayı akım, kirpi yumuşağım demişatasözüHiç kimse kusurunu, çirkinliğini görmez; dahası, erdemleri, güzellikleri bulunduğunu ilerisürer.
- ayı gördüm, yıldıza itibarım yokatasözü"Bir şeyin en iyisine alıştıktan sonra ondan aşağı olanlar beni doyuramaz." anlamında bir söz.
- ayı görmeden bayram etmeatasözüBayram ayının doğduğunu görmeden bayram etmek ihtiyatsızlıktır. Beklenen bütün sevinilecek durumlar için bu ihtiyat gösterilmelidir. İş gerçekleşmeden ona oldu gözüyle bakılıp sevinilmemelidir.
- ayı sevdiği yavrusunu hırpalaratasözüHırpalamak her zaman kötülük yapmak için olmaz; sevgiden ileri gelen hırpalamalar,güvenden ileri gelen çalıştırmalar da vardır.
- ayıdan post düşmandan dost olmazatasözüAyının postu ağır olur taşıyamayız, düşmanı da dost yaparsak bize ihanet eder
- ayın on beşi karanlık, on beşi aydınlıktıratasözüKişinin yaşamındaki kötü gidiş sürüp gitmez; iyi günler de gelir.
- ayıyı fırına atmışlar, yavrusunu ayağının altına almışatasözüDuygusuz insanlar, kendilerini kurtarmak için gerekiyorsa, çocuklarını tehlikeye atmaktan çekinmezler.
- az ada, çok ödeatasözüÇok şey vermeye ya da yapmaya söz veren kişi, sözünü yerine getirmek için güç durumda kalabilir. Bu nedenle yapabileceği ölçüde az şeye söz vermeli ve verdiği sözü eksiksiz yerine getirmelidir.
- az ateş çok odunu yakaratasözüAz sayıda kötü insan, çok sayıda iyi insanın başını belaya sokabilir" anlamında kullanılan bir söz.