Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- içi beni yakar, dışı eliatasözü"Her şey dıştan göründüğü kadar güzel olmayabilir.Dış görünüşe aldanmak doğru değildir" anlamında bir söz.
- iğneyi kendine, çuvaldızı başkasına batıratasözüKendisi küçük bir kötülüğe katlanamayan, başkasına büyük kötülükler yapmaktan kaçınmalıdır.
- iğreti ata binen tez ineratasözü"Kendi malımız olmayan malzemeye güvenip bir işe başlamak doğru değildir.Malzemenin sahibi,malını geri istediği zaman zor durumda kalır" anlamında bir söz.
- iş amana binince kavga uzamazatasözüKavga edenlerden biri aman dilerse artık çekişme kalmaz.
- iş anlatıncaya kadar baş elden gideratasözüKızışmış bir kavgada, ya da bir tarafın büyük zarara uğrayacağı bir işlemde meramanlatmaya fırsat kalmadan, olacak olur.
- iş insanın aynasıdıratasözüBir kimsenin nasıl bir kişi olduğunu anlamak isterseniz yaptığı işlere bakınındır
- iş insanın kalayıatasözüBeden ve kafa, çalıştıkça gelişir, güçlenir, güzelleşir.
- iş olacağına varıratasözüBir iş, koşullar neyi gerektiriyorsa o yönde gelişir; ne olacaksa o olur. Sen onun yürüyüşünüdeğiştiremezsin. Bundan dolayı şu, ya da bu biçimde yürümemekte olmasına boş yere üzülme.
- iş olmazsa aş olmazatasözüEğer işimizi yapmazsak karşılığını alamayız.
- işi üç nalla bir ata kaldıatasözü"Eline geçen imkân henüz yapmak istediği şeyi gerçekleştirmesini sağlayacak kadar değil ama yine de umutlanıyor" anlamında kullanılan bir söz
- işin yoksa şahit ol, paran çoksa kefil olatasözüTanık, ikide bir de mahkemeye çağrılır, işini, gücünü bırakıp gider. Kefil de, asıl borçlunun borcunu ödememesi dolayısıyla bu parayı ödemek zorunda kalır. Onun için tanıklık, boş oturan kimselerin, kefillik, parası çok kimselerin işidir. İkisinden de uzak kalınız.
- işine hor bakan boynuna torba takaratasözüİşini küçümseyen kişi para kazanamaz. Para kazanmayanın sonu ise dilenciliktir.
- işini bilmeyen kasap, ne bıçak kor ne masatatasözüBilmediği işe girişen kişi, her şeyi karmakarışık duruma getirir.
- işini kış tut da yaz çıkarsa bahtınaatasözüBaşladığın işin güç yürüyeceğini, ya da parlak sonuç vermeyeceğini.
- işkilli büzük dingilderatasözüHerhangi bir konuda tedirginliği olan ya da yaptığı işe inanmayan kimsenin kendisini belli edeceğini belirtmek üzere kullanılır.
- işleyen demir pas tutmazatasözüTembel tembel oturan kimse hantallaşır, iş yapma yeteneğini yitirir, çalışan kimse gittikçe açılır, daha yararlı işler yapar.
- işleyen demir ışıldaratasözüişleyen demir pas tutmaz kavramının eş anlamlısı
- işleyen eşeğin boynu boncuklu oluratasözüİşveren, görevini iyi yapan, çalışkan işçisine iyi bakar. Onu ödüllendirir.
- iştah dişin dibindediratasözüBir şey yemeyi istemeyen kimse, yiyecekten bir parça tattığında iştahının açıldığını görür.
- işten artmaz, dişten artaratasözüİnsan ne denli çok çalışıp para kazanırsa kazansın, tutumlu harcamasını bilmezse bir şey arttıramaz. Para, kazanmakla değil, tutumla artar. Parayı tutumlu kullanmak gerekir.
- işçi kırk yılda, tüccar kırk gündeatasözüİşçinin kırk yılda eline geçen parayı tüccar kırk günde, belki de bir günde kazanır. Buna benzer eşitsizlik örnekleri çoktur.
- kabahat da gizli olmalı, ibadet deatasözü"Yapılan bütün işlerde işin özüne inmeye gayret edilmelidir.Başkalarına gösteriş için yapılan hiçbir işten,davranıştan iyilik ve hayır beklemek mümkün değildir" anlamında bir söz.
- kabahat samur kürk olsa kimse sırtına almazatasözü"hiç kimse suçlu olduğunu kabul etmek istemez" anlamında kullanılan bir söz.
- kabiliyetli çırak ustayı geçer Bunun ustası falancadıratasözüYetişemez dememeli. Yetenekli çırak, ustasını geçer. Böyle olmasaydı hiçbir dalda ilerleme olmazdı.
- kabul olunmayacak duaya amin denmezatasözüGerçekleşmesi olanaksız girişime oy vermek doğru değildir.
- kader olmayınca kadir bilinmezatasözüKişi talihsiz ise, ne denli iyi bir insan olursa olsun, değeri bilinmez.
- kadı anlatana göre fetva veriratasözü"Herkes bildiğini ve gördüğünü eksiksiz olarak söylemelidir.Çünkü dinleyen,olayı görmeyen kimseler anlatılana göre karar verirler" anlamında bir söz.
- kadı anlatışa göre fetva veriratasözüHaksız kişi, olayı kendisini haklı gibi göstererek anlatırsa, dinleyen ona hak verir. Bu kişininhaksız gösterdiği kimseyi de haksız bulur.
- kadı ekmeğini karınca yemezatasözü"Kadı,kanunların uygulayıcısı olduğu için kimse onun malına dokunamaz.Sonucunun kötü olacağını bilir.Kadılar hakkın,kanunun ve düzenin temsilcisi oldukları için kimse onların mallarına kötü gözle bakmaz,bakamaz" anlamında bir söz.
- kadın kocasını isterse vezir, isterse rezil ederatasözüAkıllı ve tutumlu kadın kocasının saygınlığını da mal varlığını da artırır. Oynak ve tutumsuz kadın da kocasını toplum içinde küçük düşürür; yoksulluğa sürükler.