Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.437 madde
- ana, yürekten yanaatasözüBir kimseye candan, yürekten bağlı olan, onun üzüntülerini gerçekten paylaşan varlık,anasıdır.
- anadan olur daya, hamurdan olur mayaatasözüHiçbir dadı annenin yerini tutamaz. Hamurun mayası yine kendisindedir. Demek ki bir işikusursuz yapabilmek için özüne uygun en iyi araç kullanılmalıdır. Derme çatma araçlarla yapılanişten iyi sonuç alınamaz.
- anahtar doğruyadıratasözüBir yerin kilitlenmesi, kötü niyetli olmayanlar için işe yarar. Ama hırsız için işe yaramaz.
- analı kuzu, kınalı kuzuatasözüAnnesi sağ olan çocuk bakımlı, giyimli, temiz, süslüdür. Annesi ölmüş olan çocukta bakım, giyim, temizlik, süs bulunmaz.
- analık usta, yumağı ufak yapar; çocuklar usta, ekmeği çifte kaparatasözüBir nesneyi paylaştıran kişi, eşitlik ilkesini gözetmekle birlikte, payları beklenenden daha küçük ölçüde dağıtmaya kalkarsa, paydan yararlanacak olanlar, yine eşit olarak daha çok pay alma yolunu bulurlar.
- anam babam kesem, elimi soksam yesematasözüKişi, başkasından yardım beklememeli, kendi kazancıyla geçinmelidir.
- anamın öleceğini bilseydim kulağı dolu darıya satardımatasözüİnsan en değerli bir malının karşılıksız olarak elinden gideceğini bilse, onu yok denilecek kadar az para ile satar.
- anan güzel idi, hani yeri, baban zengin idi, hani eviatasözüHiçbir duruma güvenilmez. Bizim olan hiçbir şey, sürekli olarak elimizde kalmaz. Genç ikengüzel olanlar, yaşlandıkça güzelliklerini yitirirler. Önce zengin olanlar, gün gelir, evlerindenolurlar.
- ananın bahtı kızınaatasözüBir anne, mutlu ya da mutsuz, nasıl bir evlilik yaşayışı geçirirse, kızı da öyle bir evlilikyaşayışı geçirir.
- ananın bastığı yavru incinmezatasözüAnnenin acı sözü, dayağı çocuğuna ağır gelmez. Çünkü anne bunları onun iyiliği için yapar.Anne çocuğunu öyle korur ki, üzerine basması gerektiği zaman bile incitmeyecek biçimde basar.İncitse de çocuk bunu bildiğinden incinmemiş gibi davranır.
- ananın çıktığı dala kızı salıncak kuraratasözüBüyüklerinin tutumu çocuklara örnek olur. Çocuklar o yolu benimser; bununla yetinmeyerekdaha ileri giderler.
- anasına bak kızını al, kenarına bak bezini alatasözüKız annesinin birçok huylarını doğuştan almış bulunur. Sonra da annesinin eğitimi ile yetişir. Bunun için bir kızın niteliklerini öğrenmek isteyenler, annesine benzeyeceğini düşünürlerse yanılmamış olurlar. Nitekim bir kumaşın kenarına bakanlar, her yerini görmüş gibi olurlar.
- anayı kızdan ayıran paraatasözüKişisel çıkar, ana-kız arasındaki bağın kopmasına bile yol açabilir. Sarsılmaz sanılan yakındostluklarda da...
- anlayana sivrisinek saz, anlamayana davul zurna azatasözüAnlayışlı kimselere basit bir ima bile yeter, oysa anlayışsız kimselere ne söylense yararsızdır.
- aptal ata binerse bey oldum sanır, şalgam aşa girerse yağ oldum sanıratasözüGörgüsüz kişi layık olmadığı bir iş başına geçerse, gerçekten değeri varmış gibi bir kuruntu gösterir.
- ar dünyası değil, kar dünyasıatasözüKişi, namusuna dokunmadıktan sonra, şu ya da bu işi yapmaktan utanmamalı, para kazanmalıdır.
- ar yılı değil, kâr yılıatasözüÇağımız; utanma çağı değil, para kazanma çağıdır. Kişi; namusu ile, her ne iş olursa olsun, yapmalıdır bu zamanda.
- araba devrilince yol gösteren çok oluratasözü"iş işten geçtikten sonra verilen öğüdün değeri yoktur" anlamında kullanılan bir söz.
- araba ile tavşan avlanmazatasözüHer işte başarıya ulaşabilmek için kullanılması gereken özel bir yol vardır. Başka bir yöntem kullanılırsa başarıya erişilemez.
- arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de oradan geçeratasözüBüyükleri nasıl bir yaşayış yolu tutmuşlarsa çocuklar da aynı yolu izlerler.
- arayan Mevlasını da bulur, belasını daatasözüİyi erek yolunu tutanlar iyi ereğe, kötü erek yolunu tutanlar kötü ereğe ulaşırlar.
- ardıcın közü olmaz, yalancının sözü olmazatasözüArdıç ağacının ateşi çabuk geçer, kül olur; yalancının sözü de böyledir, ona da güvenilmez.
- ardında yüz köpek havlamayan kurt, kurt sayılmazatasözü"Önemli kimseleri çekemeyip onlara dil uzatanların çok olduğunu anlatır." anlamında bir söz.
- arife günü aşa ne, bayram günü tıraşa ne?atasözüHer olayın, her nesnenin çoğaldığı bir zaman vardır. Böyle zamanlarda o olay ve nesnelere eskisi denli önem verilmez.
- arife günü yalan söyleyenin bayram günü yüzü kara çıkaratasözüBir sözün yalan olduğu çabuk anlaşılır ve söyleyen, topluluk içinde utanılacak bir duruma düşer.
- arka gerektir arka, ya utana ya korkaatasözüBir kimsenin işini istediği biçimde yürütebilmesi için, sözü geçen ya da kendisinden korkulan birisine dayanması gerekir.
- arkadaşını söyle, kim olduğunu söyleyeyimatasözü"kişi kendisine uygun kimselerle arkadaşlık kuracağı için arkadaşını tanıdığımızda o kişinin de kimliğini öğrenmiş oluruz" anlamında kullanılan bir söz
- armudu soy ye, elmayı say yeatasözüArmut, kabuğu soyularak, elma da aşırı gidilmeyerek, sayı ile yenilmelidir.
- armudun iyisini ayılar yeratasözüKendilerine yakışmayan güzel bir şeyi eline geçirenler için söylenir.
- armut dalının dibine düşeratasözüBir kimse önce yakınlarına yararlı olur.