Âşık - maşuk

Şiir, âşığın maşuka, yani sevgiliye duyduğu yoğun bağlılığı ve bu sevginin gerektirdiği fedakârlığı anlatır. Âşık, sevgiliden ayrı kalmayı dayanılmaz bulur; “Yârdan ayrı olunca, asılıp ölmek yeğdir” dizesi, ayrılık acısını abartılı ve çarpıcı bir imgeyle dile getirir. Boyna urgan takma ve canı verme sözleri de gerçek bir öğüt değil, aşk uğruna her şeyden vazgeçme düşüncesinin şiirsel anlatımıdır.

Şair, bu aşkın gücünü farklı hikâyelerden ve kişilerden örneklerle gösterir. Zelha’nın Yusuf’u işaret eden nişanı, Belkıs ile Süleyman’ın derdi, Ferhad’ın külünge sarılması ve Leylâ ile Mecnun’un aşkı, sevginin insanı nasıl etkilediğini anlatan imgeler olarak sıralanır. Harut ile Marut’un yere inişi ve Zühre’nin yüzünü görünce Rahman’ı unutması da şiirin kurduğu anlatının parçalarıdır; bunlar dinî ve geleneksel göndermeler olarak, aşkın gücünü vurgulayan şiirsel bir dille aktarılır.

“Âşık kendi bırakır boynuna urganını” dizesinde âşık, aşk yolundaki acı ve tehlikeyi kendi seçmiş gibi gösterilir. Son bölümde Yunus, “zamane”nin vefasını cefa, yani zulüm gibi görür; fakat doğru bir sevgili bulursa canını feda edeceğini söyler. Böylece şiir, değişken dünyaya karşı gerçek sevginin bağlılık, dayanma ve kendinden vazgeçme gerektirdiği düşüncesiyle sona erer.