İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Bir Kez Yüzün Gören Senün Ömrünce Hiç Unutmaya

Yunus Emre

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Bir kez yüzün gören senün 'ömrünce hîç unutmaya Tesbîhi sensin dilinde ayruk nesne eyitmeye Tâ'atuna turan zâhid nazaruna irerise Tesbîhini unıdup ol ayruk secde de itmeye Agzına şekker aluban gözleri sana tuş olan Unıda şekkerini ayruk çeyneyüben yutmaya Görse yüzün nûrınun balkıdugını gelüp Ayın on dördi gicesi senden sebak itmeye Ben seni sevdügüm içün eger bahâ dirlerise İki cihân milkin virem dahı bahâsı yitmeye İki cihân toptolu bâg u bostân olurısa Senün kokundan eyü gül bostân içinde bitmeye Gül ü reyhânun kokusı 'âşıkıla ma'şûkadur 'Âşık olanun ma'şûkı hergiz öginden gitmeye İsrâfil sûrın urıcak mahlûkât turugelicek Senün ününden artuk hîç kulagum işitmeye Zühre yire inübeni sazın nüvaht eylerise 'Âşıkun 'işreti sensüz gözi ol yana gitmeye N'ider 'âşık hânumânı sensüz cihânı yâ cânı İki cihân fidâ sana kimsene gümân dutmaya Sekiz Uçmagun Hûrîsi eger bezenüp geleler Senün sevgünden özgeyi gönlüm hîç kabûl itmeye Bu dünyede ne ola kim âhiretde ol olmaya Hûrıla Gılmân gelicek 'âşık elin uzatmaya Yûnus seni seveliden beşâret oldı cânına Her dem yeni dirlikdedür hergiz 'ömrin eskitmeye

Şiir açıklaması

Şiir, sevgiliye duyulan derin ve vazgeçilmez bağlılığı anlatır. İlk dizelerde, sevgilinin yüzünü bir kez gören kişinin onu “ömrünce”, yani ömrü boyunca unutamayacağı söylenir. Sevgili, seven kişinin düşüncelerini ve sözlerini bütünüyle kaplar; başka şeylere yönelme isteği kalmaz. Böylece ana duygu, süreklilik taşıyan güçlü bir sevgi olarak belirir.

Şiirde tesbih, secde ve İsrafil’in sûru gibi dinî çağrışımlı unsurlar yer alır. Bunlar, sevgiliye bağlılığı ibadet ve ahiret düşüncesiyle yan yana getirir. Zâhidin secdeyi bırakması ve sûrun sesinden başka hiçbir sesi işitmemek istemesi, sevgilinin dikkat ve gönül üzerindeki üstünlüğünü vurgulayan şiirsel anlatımlardır. Bu imgeler, sevgilinin kimliğini kesin biçimde açıklamadan, ona yönelen sevginin kutsal bir boyut kazandığını düşündürür.

Şeker, ayın on dördü, gül ve reyhan imgeleri sevgilinin güzelliğini, çekiciliğini ve kokusunu öne çıkarır. Şair, sevgilinin yüzünü ay ışığıyla; sevgilinin kokusunu ise bir bostanla karşılaştırır. Sözlükte “bostan” sebze bahçesi demektir. İki cihanın bahçelerle dolu olması bile sevgilinin kokusuna denk bir güzellik sunamaz. Buradaki karşılaştırmalar, sevgilinin benzerlerinden üstün tutulmasını sağlar.

Son bölümlerde dünya ve ahiret nimetleri anılır; fakat âşık, sevgiliden başka bir ödülü kabul etmeyeceğini söyler. Sözlükte “âşık”, bir kimseye ya da şeye aşırı sevgi ve bağlılık duyan kişidir. Son dizedeki “her dem yeni dirlik” sözü, bu sevginin kişiye sürekli tazelenen bir canlılık verdiğini anlatır. Şiir, böylece sevgiyi bütün nimetlerden üstün, ömrü boyunca süren bir bağlılık olarak tamamlar.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

bostan
sebze bahçesi
dem
nefes, soluk
güman
Kars, Elazığ, Ardahan,Erzurum Umut
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
âşık
Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, vurgun, tutkun kimse.
ben
(kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.
içinde
süresince, zarfında
ömrünce
Ömrü boyunca, yaşadığı süre içinde

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)