Şiir

Gönül Gurbet Ele Çıkma

Erzurumlu Emrah · Erzurumlu Emrah kimdir?

Gönül gurbet ele çıkma Ya gelinir ya gelinmez Her dilbere meyil verme Ya sevilir ya sevilmez. Yöğrüktür bizim atımız Yardan atlattı zatımız Gurbet ilde kıymatımız Ya bilinir ya bilinmez. Bahçemizde nar ağacı Kimi tatlı kimi acı Gönüldeki dert ilacı Ya bulunur ya bulunmaz. Deryalarda olur bahri Doldur ver içem zehri Sunam gurbet elin kahrı Ya çekilir ya çekilmez. Emrah der ki düştüm dile Bülbül figan eder güle Güzel sevmek bir sarp kale Ya alınır ya alınmaz.

Şiir açıklaması

Şiirde konuşan kişi gönlüne gurbet ele çıkmamasını öğütler; çünkü gidilen yerden dönmek kesin değildir. Her bir güzele yönelmenin ve sevgi görmenin de garantisi olmadığını söyler. Gurbet, kişinin değerinin bilinip bilinmeyeceği konusunda da belirsizlik taşır. Böylece şiir, sevgi ve bağlılık duyarken temkinli olmayı, uzaklığın ve ayrılığın getirebileceği güçlükleri dile getirir.

Bahçedeki narın kimi tatlı kimi acı olması, gönül deneyimlerinin farklılığını; dert ilacının bulunup bulunmayacağının söylenmesi ise üzüntüden kurtulmanın kesin olmadığını anlatır. Zehri içmek ve gurbetin kahrını çekmek, bu deneyimin ağır yanlarını öne çıkarır. Son bölümde bülbülün güle figan etmesi, bağırarak ağlama ve inleme hâlini çağrıştırır; güzel sevmek de aşılması zor bir kale gibi gösterilir. Şiirin ana düşüncesi, gönül işlerinde ve gurbet yaşamında sonucun her zaman belirsiz olduğudur.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

figan: Bağırarak ağlama, inleme
dert: üzüntü
her: önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
sevmek: Sevgi ve bağlılık duymak.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)