Işk Da'vîsin Kılan Kişi Hiç Anmaya Hırs u Hevâ

Şiir, aşkı yalnızca sözle dile getirilen bir duygu değil, insanın seçimlerini ve bağlılıklarını değiştiren bir yol olarak anlatır. İlk dizelerde, aşk davasına giren kişinin “hırs u hevâ”yı anmaması gerektiği söylenir; devamında ise bu yola girenlerin başka şeylere meyil ve bağlılık göstermemesi beklenir. Böylece gerçek aşk, güçlü bir yöneliş ve kendinden vazgeçişle ilişkilendirilir.

“Gerçek âşık olan kişi anmaya dünya-âhiret” dizesi, şiirdeki aşk anlayışının kapsamını genişletir. Âhiret, verilen sözlük tanımında ölümden sonra dirilip Tanrı’ya hesap verileceğine inanılan öteki dünyadır. Şiir, dünyayı ve âhireti anmayı bile geride bırakacak bir bağlılıktan söz eder; bu ifade, metnin yoğun ve iddialı anlatımının parçasıdır. İzzet ise dizelerde peşinden koşulan, fakat aşk uğruna terk edilmesi gereken bir değer gibi sunulur. Şair, aşk ile itibar arayışının aynı yerde bulunamayacağını vurgular.

“Dost döşegine geçemez at u katır yâhûd deve” dizesindeki hayvanlar, dostun yatağına taşınamayacak yükleri ve dünya bağlılıklarını düşündüren bir imge oluşturur. Katır, sözlükte dişi at ile erkek eşeğin çiftleşmesinden meydana gelen melez hayvan olarak tanımlanır. “Müşâhadeye gark” sözü de kendini bütünüyle bir hâle bırakma görüntüsü verir; gark, sözlükte suya batma, boğulma demektir.

Son bölümde Yunus, okuru kendisini âşık diye örnek almaya heves etmemesi için uyarır. Bezirgân, tüccar demektir; “çok bezirgân ziyân ider” sözü, bu uzak ve zahmetli yola girenin zarar görebileceğini belirtir. Böylece şiir, aşkı yücelttiği kadar onun ağır bir özveri istediğini de hatırlatır.