Şiir
Ne kaanûna ne cebr ü zûra ne hünkâra tâbidir
Şiir açıklaması
Şiir, insanın ve toplumun para, iktidar, talih ve değişim karşısındaki bağlılığını anlatır. İlk bölümde, bu dünyada insanların kanun ya da hükümdardan çok maddi kazanca yöneldiği söylenir. Dirhem eski bir ağırlık ölçüsüdür; dinarla birlikte kullanılması burada para ve çıkar düşüncesini öne çıkarır. Şair, kendi bahtını da sürekli hareket eden bir yıldıza bağlı göstererek talih karşısındaki çaresizliğini dile getirir.
Devamında yönetimde herkesin bir başkasına bağlı olduğu, gerekliliğin (zaruret) yönetimleri bir esaret zincirine çevirdiği anlatılır. Mihnet sıkıntı, efkâr ise düşünceler demektir; dünyanın sıkıntı ve sevinçleri de düşüncelerle ilişkilendirilir. Yerinde duran dağların bulut gibi yürür görünmesi ve zerrelerin bir süreklilik kanununa uyması, değişimin her şeyi kapsadığını düşündürür. Son bölümde halkın ve hükümdarın gücünün birbirine bağlı olduğu vurgulanır; şair, rahat etmek isteyen kişiye çağın düşüncelerini izlemesini öğütler.
Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Metindeki kelimelerin anlamları
- asa
- Bazı ülkelerde, hükümdarların, mareşallerin, din adamlarının güç sembolü olarak törenlerde taşıdıkları bir tür ağaç veya metalden değnek.
- mihnet
- bela, musibet, sıkıntı, üzüntü
- zaruret
- gereklilik
- efkâr
- düşünceler
- hizmet
- birinin işini görme veya birine yarayan işi yapma
- her
- önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
- ittibâ
- izleme, takip etme, uyma
- dirhem
- Okkanın 400'de 1'ine eşit olan, 3,148 gramlık eski bir ağırlık ölçüsü; İstanbul için bir dirhem 3,207 gr olarak tespit edilmiştir
- herkes
- (belgisiz adıl): insanların bütünü, cümle âlem, her biri, kâinat
Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)