Öyle ser-mestem ki idrâk etmezem dünyâ nedir

Şiirin ilk bölümünde konuşan kişi, kendisini öyle bir sarhoşluk hâlinde anlatır ki dünyanın ne olduğunu, kendisinin kim olduğunu ve içkiyi sunan sâkinin kim olduğunu seçemez. Sözlükte sâki, içki meclisinde kadehlere içki koyan kişi olarak tanımlanır. Şarap ve içki meclisi imgeleri, burada şiirin soru dolu ve sersemletici havasını kurar; dizeler, âşığın kendisini ve çevresini kavrayamaz hâle gelişini dile getirir.

Ardından sevgiliye yönelen istek anlatılır. Konuşan, sevgiliden gönlünün arzusunu ister; fakat sevgili sorarsa bu arzunun ne olduğunu kendisinin de bilmediğini söyler. Böylece aşkın isteği açıkça adlandırılamayan, hatta âşığın kendi içinde bile belirsiz kalan bir hâl olduğu görülür. Şiirin tekrar tekrar sorduğu “nedir?” sorusu, kesin yanıt vermekten çok bu şaşkınlığı ve kararsızlığı öne çıkarır.

Sonraki dizelerde visal, yani kavuşma, anılır. Kavuşmanın âşığı sevgiliye karşı müstağni kılması ve sevgilinin âşığa her dem gösterdiği istiğna sorgulanır. Verilen sözlük tanımıyla istiğna, teklif edilen bir işe karşı nazlanma, nazlı davranmadır. Bu nedenle dizeler, kavuşma ile özlem ve nazlı davranış arasındaki çelişkiye dikkat çeker. Dünya ve mâfiha, yani içeriği, hakkındaki bölümdeyse bilge kişinin her şeyi bildiği değil, dünyanın ve içindekilerin ne olduğunu bilmediği söylenir; bilmenin sınırı şiirin düşünce eksenlerinden biri olur.

Son bölümde Fuzûlî, âh ve feryadının âlemi incittiğini kabul eder; aşk belâsından hoşnutsa neden gürültü ettiğini kendine sorar. Belâ, büyük zarar ve sıkıntıya yol açan olay veya kişi anlamındadır. Böylece şiir, aşkın hem sıkıntı veren hem de âşığın hoşnut kaldığı bir hâl olarak yaşanmasını gösterir. Genelinde benlik, dünya, kavuşma ve aşk üzerine sorular öne çıkar; kesin cevaplardan çok âşığın çelişkili duyguları duyulur.