İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Sehlidir ol kim hemin Havvâ'dan Âdem oldu dûr

Fuzûlî

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Sehlidir ol kim hemin Havvâ'dan Âdem oldu dûr Olmadı mecmu'-u etbâ u ıyalinden cudâ Sehlidir ol gam ki düştü bahre Nuh'un zevrakı Gürmedi deryây-ı hûnâb içre girdab-ı fenâ Sehldir kim yetti İbrâhim'e Nemrud ateşi Yetmedi berk-ı cihân-sûz-i firâk-ı akrabâ Sehldir kim çekti bîdâdını Fir'av'nın Kelîm Olmadı düşman ana bir kâfir-i mu'min-nümâ Bîtekellüf akl-i mizân ile tahkik etseler Cümle-i endüh-ı mecmu'-u gürûh-ı enbiya Gelmez ol mikdar mihnetlerce kim sabr eyleyüb Çekti ehl-i zulmden mazlum-ı deşt-i Kerbelâ

Şiir açıklaması

Şiir, çeşitli peygamberlerin yaşadığı sıkıntıları Kerbelâ’da zulme uğrayan mazlumun çektiği mihnetle karşılaştırır. Her bölümde “Sehlidir” sözü, önce anılan olayın daha kolay ya da hafif kaldığını belirtir. Böylece şiirin ana düşüncesi, Kerbelâ’daki acı ve sabrın, önceki örneklerle ölçülemeyecek kadar büyük olduğudur.

İlk beyitte Âdem’in Havva’dan uzak düşmesi anılır; ardından onun bütün yakınlarından ve ailesinden ayrı kalmadığı söylenir. Nuh’un gemisinin denize düşmesi de “gam”, yani tasa, kaygı ve üzüntü olarak aktarılır. Şair, bu sıkıntıyı kanlı sular ve yok oluş girdabı imgeleriyle büyütür; yine de Kerbelâ’daki mihnetten daha hafif gösterir.

Sonraki beyitlerde İbrahim’e yönelen ateş ve Firavun’un zulmü anılır. Bunlar, ayrılık acısının yanında daha kolay sınavlar gibi sunulur. “Akraba” kan bağıyla bağlı kimseleri anlatır; beyitteki ayrılık imgesi, yakınlardan kopmanın yakıcı etkisini öne çıkarır. Böylece şiir, kişisel acıyla zulüm karşısında çekilen eziyeti yan yana getirir.

Son bölüm okura, bütün peygamberlerin üzüntülerini aklın terazisinde tartıp soruşturmasını söyler. “Mizan” terazi anlamındadır; burada ölçüp değerlendirme düşüncesini destekler. Şairin vardığı sonuç, Kerbelâ’da zulüm gören mazlumun sabırla katlandığı sıkıntının hepsinden ağır olduğudur. Metin, bu karşılaştırmayı taraflı bir tarih anlatısı olarak değil, acının büyüklüğünü vurgulayan şiirsel bir söyleyişle kurar.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

akraba
Kan bağıyla birbirine bağlı olan kimse.
firak
Ayrılış, ayrılık
gam
tasa, kaygı, üzüntü
içre
İçerisinde
mizan
terazi
tahkik
Soruşturma

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)