Sensüz Yola Girürisem Çârem Yok Adım Atmaga

Şiirde konuşan kişi, sevgilisine “Sensüz yola girürisem çârem yok adım atmaga” diyerek onsuz ilerleyemeyeceğini söyler. Buradaki “çâre”, bir engeli aşmak için tutulacak yol ya da çözüm anlamındadır. Sevgili, konuşanın gücünün ve gönül dünyasının dayanağıdır; “kuvvet” sözü de maddî gücü anlatır. Şiir boyunca bu bağlılık, dostun yoluna düşme isteğiyle dile getirilir.

Gönül, can, akıl ve bilginin sevgiliyle karar bulması, kişinin iç dünyasının onunla bütünleştiğini düşündürür. “Dem-be-dem” sözü, nefes nefes, durmaksızın anlamını taşır; böylece arayışın sürekliliği vurgulanır. Kendinden geçme, av ve tuzak imgeleri ise âşığın kendini sevgiliye kaptırmasını anlatan çarpıcı benzetmelerdir. Burada “âşık”, birine ya da bir şeye aşırı sevgi ve bağlılık duyan kişidir.

Dağları delerek yol açan Ferhadlar, kayaları kesip “Âb-ı Hayât” akıtma ve susuzları yakma imgeleri, sevgiliye ulaşma uğruna göze alınan büyük çabayı gösterir. Şiir, bu suyun kaynağını âşıkların kavuşmasıyla ilişkilendirir. “Tamu” cehennem demektir; Tamu ile uçmakın anılması, ödül ve ceza düşüncelerini sevgi arzusunun yanında gündeme getirir. Bunlar, şiirin kendi dinî ve tasavvufi anlatımında yer alan kavramlardır.

Son bölümde konuşan, göçüp konma döngüsüne ve Tamu’dan ya da uçmaktan geçmeye takılmadan dosta yöneldiğini söyler. Böylece şiirin ana düşüncesi belirginleşir: Âşık için asıl amaç, bir ödüle ulaşmak değil, sevgiliyle buluşmak ve aslına varmaktır. Dağ, su, ateş ve yol imgeleri bu özlemi güçlü biçimde görünür kılar.