Şiir

Tama’ımız Ne Azadır Ne Çoğa

— 1 — Tama’ımız ne azadır ne çoğa Kanâatiz kani’ olmuşuz Hak’a Kimsenin hakkına tama’kılmazız Bizim dahi hâlimize Hak baka Ma’rifet ehline hizmet kılmayan Ma’nâ boncuğun yanına boş taka Aşk yolunda tâati temiz değil Her kim ol gördüğü nesneye aka Sırrını sakın ki güstah duymasın Cân ü dilden müştâk olgıl müştâka Kem akıldır kendüzünü bilmedi Ol ki bu aşk sırrını halka çaka Suvar aşk suyuna tevhid bağını Ma’rifet bostanı gelsün revnaka Dünye içün dâma düşmeyen kişi Nefs ucundan hâşâ dönile Hak’a Kaygusuz Abdal hâlin ârif bilür Veli aşkı nâşi başına kaka

Şiir açıklaması

Şiir, azla yetinmeyi ve kimsenin hakkına göz dikmemeyi öne çıkarır. Söyleyen kişi, kanaat sahibi olduğunu ve Hak’a yöneldiğini belirtir. Marifet ehline hizmet etmeyenlerin anlamlı söz ve davranışlardan uzak kalacağını söyler; aşk yolunda samimi olmayanların ise gördükleri her şeye kapılabileceğini anlatır. “Sırrını sakın” öğüdü, aşkın sırrını herkese açmama düşüncesini taşır.

Aşk, tevhid bağı ve marifet bostanı imgeleri, insanın içtenlikle olgunlaşmasını ve Hak’a yönelmesini anlatır. Sözlükte tevhid, Allah’ı, yaratılışı ve kâinatın aslını bir arada yorumlayan manzumeler olarak tanımlanır; şiirdeki “tevhid bağı” da bu yönelişi bağ imgesiyle dile getirir. Son bölüm, dünya çıkarı için tuzağa düşmemeyi ve nefsin etkisiyle Hak’tan uzaklaşmamayı öğütler. Ana düşünce, kanaat, samimiyet ve aşk yolunda gösterişten kaçınarak ilerlemektir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

naşi: Ötürü, dolayı
taka: Doğu Karadeniz bölgesine özgü yelkenli bir tür kıyı teknesi.
hizmet: birinin işini görme veya birine yarayan işi yapma
her: önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
yanına: genel uygulayım, metal bilimi
tevhid: Allah'ı, yaratılış ve kainatın aslı gibi unsurları bir arada yorumlayan manzumeler
başına: tek başına

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)