İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Yâ Rab Bela-yı Aşk İle Kıl Âşîna Beni

Fuzûlî

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Yâ Rab bela-yı aşk ile kıl âşîna beni Bir dem bela-yı aşktan etme cüdâ beni Az eyleme inayetini ehl-i dertten Yani ki çoh belâlara kıl müptelâ beni Oldukça ben götürme belâdan iradetim Ben isterim belâyı çü ister belâ beni Gittikçe hüsnün eyle ziyâde nigârımın Geldikçe derdine beter et müptelâ beni Öyle zaîf kıl tenimi firkatinde kim Vaslına mümkün ola yetürmek sabâ beni Nahvet kılıp nasîb Fuzuli gibi bana Yâ Rab mukayyed eyleme mutlak bana beni

Şiir açıklaması

Şiir, Tanrı’ya yöneltilen bir yakarışla başlar. Fuzûlî, aşkın getirdiği belayı uzaklaştırmasını değil, kendisini bu belayla tanışık kılmasını diler. Sözlükte bela, büyük zarar ve sıkıntıya yol açan olay ya da kişi olarak tanımlanır; şiirdeyse âşığın isteyerek üstlendiği aşk acısını anlatır. “Bir dem” sözü, bu acıdan bir nefes bile ayrı kalmama arzusunu vurgular.

İkinci ve üçüncü bölümlerde şair, dertli kullara gösterilen inayetin azaltılmamasını ister; “yani” sözüyle dileğini açıklar: Belalara olabildiğince tutulmak. Acıdan kaçmak yerine onu kendi isteğiyle seçtiğini, belanın da kendisini arar gibi olduğunu söyler. Böylece şiirin ana düşüncesi belirginleşir: Âşık için aşkın sıkıntısı, sevgiliden ve aşktan kopmaktan daha değerlidir.

Sonraki dizelerde sevgilinin güzelliğinin zaman ilerledikçe daha da artması, buna karşılık âşığın derdinin ağırlaşması istenir. “Ziyade” daha fazla, “gittikçe” zaman ilerledikçe demektir. Ayrılıkta bedeninin zayıflamasını dileyen şair, bunun sevgiliye kavuşmasına imkân vermesini umar. Sözlükte sabâ, klasik Türk müziğinde bir birleşik makam olarak tanımlanır; şiirde bu sözcük, kavuşmaya ulaştırma imgesinin içinde geçer.

Son beyitte Fuzûlî, kendisine nahvet, yani kendini büyük görme ve kibir nasip edilmemesini ister. Kendini yalnızca benliğine bağlayan bir hâlden uzak tutulma dileği, aşkın kişiyi kendi beninden çıkaran yönünü öne çıkarır. Şiirin genelinde aşk, acı ve ayrılıkla birlikte anılır; ancak âşık bunları kaçınılacak yükler değil, bağlılığının işaretleri olarak benimser.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

bela
Büyük zarar ve sıkıntıya yol açan olay veya kimse
dem
nefes, soluk
saba
Klasik Türk müziğinde bir birleşik makam.
yani
"demek oluyor ki" anlamlarında söz
ziyade
çok, daha çok, daha fazla
ben
(kişi adılı): Teklik birinci kişiyi gösteren söz.
gittikçe
Zaman ilerledikçe.
götürme
götürmek işi
nahvet
Kendini büyük görme; kibir.
oldukça
olabildiğince
eyleme
eylemek işi

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)