İçeriğe geç
2Wsözlük

Şiir

Yâ Rab hemîşe et lutfunu reh-nümâ mana

Fuzûlî

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Yâ Rab hemîşe et lutfunu reh-nümâ mana Gösterme ol tarîki ki gitmez sana mana Kat'eyle âşinâluğum andan ki gayrdur Ancak öz âşinâlarun et âşinâ mana Bir yolda sâbit et kadem-i i'tibârumı Kim reh-ber-i şerî'at ola muktedâ mana Yok mende bir amel sana şâyeste ah eger A'mâlüme göre vere adlün cezâ mana Havf-i hatâda muztaribem var ümîd kim Lutfun vere beşâret-i afv-i hatâ mana Men bilmezem mana geregin sen hakîmsen Men'eyle verme her ne gerekmez sana mana Oldur mana murâd ki oldur sana murâd Hâşâ ki senden özge ola müdde'â mana Habs-i hevâda koyma Fuzûlî-sıfat esîr Yâ Rab hidâyet eyle tarîk-i fenâ mana

Şiir açıklaması

Şiir, şairin Allah’a yönelttiği bir yakarış biçimindedir. İlk dizelerde kendisine yol gösterilmesini, yanlış yola sürüklenmemeyi ve kendisini Allah’a yaklaştıran kişilerle yakın olmayı diler. “Gösterme” sözcüğünün verilen anlamıyla, şairin istemediği yolun kendisine sunulmamasını istediği anlaşılır. Böylece şiirin başından itibaren doğru yolu bulma ve o yolda kalma arzusu öne çıkar.

Şair, itibarının sağlamlaşmasını ve kendisine örnek alınacak, uyulacak bir önderin yol göstermesini ister. “Mukteda” sözlükte “örnek alınan, uyulan önder” demektir; dizelerde bu önder, şeriatın rehberi olarak anılır. “Kadem” için verilen “uğur” anlamı da şiirdeki yol ve ilerleyiş dileğinin yanında düşünülmelidir. Buradaki istek, şairin inanç ve davranışlarında tutarlı bir yön bulmasıdır.

Sonraki dizelerde şair, yaptığı fiillerin Allah’a layık olmadığını söyleyerek hatalarının adaletle karşılık bulmasından korkar. Bununla birlikte, bağışlanma umudunu da korur. Korku ile umut yan yana durur: Şair kusurlarını kabul eder, fakat lütuf ve af beklentisini dile getirir. “Men’eyle” sözü, verilen tanıma göre “yasaklama, izin vermeme” anlamındadır; şair, kendisi için gerekli olmayan şeylerin verilmemesini ister. “Her” ise kapsayıcı bir sözdür; bu isteğin kapsamını genişletir.

Son bölümde şair, kendi arzusundan çok Allah’ın muradını istediğini belirtir ve hevâ, yani kendi isteklerinin esiri bırakılmamayı diler. Son dizedeki hidayet isteği, şiirin başındaki rehberlik arzusunu tamamlar. Genel olarak eser; doğru yolda kalma, kusurların bağışlanmasını umma ve ilahî iradeye teslim olma düşüncelerini bir dua diliyle işler.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

amel
yapılan fiil
her
önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
kadem
uğur
men
yasaklama, izin vermeme
gösterme
göstermek işi, arz, teşhir
mukteda
Örnek alınan, uyulan önder.

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)