“Ben, 1919 yılı mayısı içinde Samsun'a çıktığım gün elimde maddî hiçbir kuvvet yoktu. Yalnız büyük Türk milletinin soyluluğundan doğan ve benim vicdanımı dolduran yüksek ve manevî bir kuvvet vardı. İşte ben bu millî kuvvete, bu Türk milletine güvenerek işe başladım.”

Atatürk bu sözünde, Millî Mücadele'nin başlangıcındaki koşulları ve kendi hareket noktasını özetliyor. Elinde somut bir güç, düzenli bir ordu ya da maddi imkân bulunmadığını açıkça söylüyor. Buna karşılık dayandığı şeyin, milletin kendi içinden gelen manevi bir güç olduğunu vurguluyor.

"Yüksek ve manevî kuvvet" ifadesi, halkın bağımsızlık iradesini ve millet olma bilincini kastediyor. Atatürk burada kişisel bir kahramanlık iddiasında bulunmuyor; aksine, gücün kaynağı olarak doğrudan milleti gösteriyor. Bu, onun egemenlik anlayışının da bir yansımasıdır: Kurtuluş mücadelesi bir kişinin değil, milletin ortak iradesiyle yürütülecektir.

Sözün günümüz okuruna söylediği şey, büyük dönüşümlerin çoğu zaman maddi imkânsızlıklar içinde başladığı, asıl belirleyici olanın toplumsal inanç ve ortak kararlılık olduğudur. Ayrıca liderliğin, kendini milletin iradesinden ayrı görmemesi gerektiğine dair güçlü bir hatırlatma içeriyor.

Söz, Atatürk'ün 1919 Mayıs'ında Samsun'a çıkışını anlattığı bir konuşmadan ya da yazılı metinden alınmıştır. Bu dönem, I. Dünya Savaşı sonrası Osmanlı Devleti'nin fiilen işgal edildiği, orduların dağıtıldığı, halkın yorgun ve umutsuz olduğu bir süreçtir. Atatürk, bu koşullarda başlattığı hareketin dayanağını açıklamaktadır.