“Memleketimizi bir çember içine alıp dünya ile alakasız yaşayamayız. Aksine yükselmiş, ilerlemiş, medenî bir millet olarak medeniyet seviyesinin üzerinde yaşayacağız. Bu hayat ancak ilim ve fen ile olur. İlim ve fen nerede ise oradan olacağız ve her millet ferdinin kafasına koyacağız. İlim ve fen için kayıt ve şart yoktur.”

Bu söz, bir milletin kendi kabuğuna çekilerek dünyadan kopuk yaşayamayacağını, çağdaş uygarlık seviyesine ulaşmanın ve onu aşmanın ancak bilim ve tekniğe bağlılıkla mümkün olduğunu anlatır. Atatürk, ilerlemenin yönünün bilimde ve fende olduğunu, milletin her ferdinin bu bilince sahip olması gerektiğini belirtir. "İlim ve fen nerede ise oradan olacağız" ifadesi, bilginin kaynağının evrensel olduğunu ve hangi milletten gelirse gelsin bilimin peşinden gidilmesi gerektiğini vurgular.

"İlim ve fen için kayıt ve şart yoktur" cümlesi ise bilimsel faaliyetin önüne hiçbir engel, sınır veya ön koşul konulamayacağını ifade eder. Bilim; din, dil, ırk, ideoloji veya siyaset gibi kayıtlarla sınırlanamaz. Bu anlayış, yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin çağdaşlaşma projesinin temel felsefesini yansıtır: Geri kalmışlıktan kurtulmanın yolu, akla ve bilime dayalı bir eğitim ve kalkınma hamlesinden geçer.

Günümüzde bu söz, bilimsel düşüncenin ve teknolojik gelişmenin bir toplumun bağımsızlığı ve refahı için ne kadar belirleyici olduğunu hatırlatan güçlü bir mesaj olarak okunabilir. Bilginin evrenselliği ve bilimin koşulsuzluğu, çağdaş uygarlık düzeyine ulaşmak isteyen her toplum için yol gösterici bir ilkedir.