Bilim üzerine sözler

“Bir ışına maruz kalan bir elektronun, sıçrayacağı anı ve yönü özgür iradesiyle seçtiği düşüncesi benim için katlanılmazdır. Madem öyle, fizikçi olmaktansa bir ayakkabıcı, hatta bir kumarhane çalışanı olmayı tercih ederim.”

“Bilim insanı ödülünü, Poincaré'nin anlama sevinci dediği şeyde bulur; icadının uygulama olanaklarında değil.”

“Kuantum mekaniği çok saygı uyandırıcıdır. Ama içimden bir ses bunun asıl doğru olmadığını söylüyor. Bu teori çok şey sağlıyor, ama bizi İhtiyar'ın sırrına pek yaklaştırmıyor. Her hâlükârda ben, onun zar atmadığından eminim.”

“Tanrı'nın kâğıtlarına bakmak zor görünüyor. Ama onun zar attığına ve telepatik araçlara başvurduğuna (günümüz kuantum kuramının ondan beklediği gibi) bir an bile inanamam.”

“Bilim, uzay ve zamandaki şeylerin ve olayların karşılıklı bağlantısını belirleyen genel kurallar koymaya çalışır. Bu kurallar ya da doğa yasaları için genel ve istisnasız bir geçerlilik talep edilir – kanıtlanmaz.”

“Ancak fiziğin alan kavramına, yani sürekli yapılara dayandırılamamasını kesinlikle mümkün görüyorum. O zaman kütleçekim teorisi dahil bütün hayal şatomdan geriye hiçbir şey kalmaz.”

“Öyleyse fizikçinin en yüksek görevi, dünya görüşünün saf tümdengelimle elde edilebileceği o en genel temel yasaları aramaktır. Bu temel yasalara giden mantıksal bir yol yoktur; onlara ancak deneyime duyulan empatik yakınlığa dayanan sezgi ulaşır.”

“Kütleçekim teorisinde yine bir şeyler berbat ettim; bu da beni biraz, tımarhaneye kapatılma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor.”

“Matematiğin önermeleri gerçekliğe ilişkin oldukları ölçüde kesin değildir; kesin oldukları ölçüde de gerçekliğe ilişkin değildir.”

“Bir cisim L enerjisini ışınım biçiminde verirse, kütlesi L/V^2 kadar azalır. Burada cismin alınan enerjisinin tam olarak ışınım enerjisine dönüşmesinin elbette bir önemi yoktur; öyle ki daha genel bir sonuca varılır: Bir cismin kütlesi, onun enerji içeriğinin bir ölçüsüdür.”

“Tanrı kurnazdır, ama kötü niyetli değildir.”

“Dolayısıyla görüyoruz ki eşzamanlılık kavramına mutlak bir anlam yükleyemeyiz; bir koordinat sisteminden bakıldığında aynı anda gerçekleşen iki olay, bu sisteme göre hareket eden bir sistemden bakıldığında artık aynı anda gerçekleşen olaylar olarak kabul edilemez.”

“Ben, kendini var olanın uyumunda açığa vuran Spinoza'nın tanrısına inanıyorum; insanların kaderleri ve eylemleriyle ilgilenen bir tanrıya değil.”

“Dinî inançlarım hakkında okuduğunuz şey elbette bir yalandı; sistematik olarak tekrarlanan bir yalan. Ben kişisel bir tanrıya inanmıyorum ve bunu hiçbir zaman inkâr etmedim, aksine açıkça dile getirdim. İçimde dinî denebilecek bir şey varsa, o da bilimimizin açığa çıkarabildiği ölçüde, dünyanın yapısına duyduğum sınırsız hayranlıktır.”

“Otorite sarhoşluğu, hakikatin en büyük düşmanıdır.”

“Öğrenim ve genel olarak hakikat ile güzelliğin peşinde koşmak, yaşam boyu çocuk kalmamıza izin verilen bir alandır.”

“Einstein'la işim kolay. Her yıl, bir önceki yıl yazdığını geri alıyor.”

“Öğretmenin en önemli sanatı, yaratma ve kavrama sevincini uyandırmaktır.”

“Hayal gücü bilgiden daha önemlidir, çünkü bilgi sınırlıdır.”

“Özel bir yeteneğim yok, yalnızca tutkulu bir merakım var.”

“Mozart'ın müziği o kadar saf ve güzeldir ki onu evrenin iç güzelliğinin kendisi olarak görüyorum.”

“Âşık olmak, insanın yaptığı en aptalca iş değildir – ama bundan kütleçekim sorumlu tutulamaz.”

“Ne yazılı ne de sözlü olarak kelimeler ve dil, düşünme sürecimde herhangi bir rol oynuyor gibi görünüyor.”

“Masaldaki adamın dokunduğu her şey nasıl altına dönüşüyorsa, bende de her şey gazete gürültüsüne dönüşüyor.”

“Doğa bize aslandan yalnızca kuyruğunu gösterir. Ama benim için kuşkusuzdur ki, devasa boyutları nedeniyle kendini bakışa doğrudan açamasa da aslan ona aittir. Onu ancak üzerinde oturan bir bit gibi görürüz.”

“Övüp durduğumuz teknolojik ilerlemenin, genel olarak uygarlığın tamamı, patolojik bir caninin elindeki baltaya benzer.”

“Seni bebek arabasında gezdirirken de birçok bilimsel plan düşündüm!”

“Sevgili anne! Bugün müjdeli bir haber: H. A. Lorentz bana telgraf çekti; İngiliz keşif heyetleri ışığın Güneş tarafından saptırılmasını gerçekten kanıtladılar.”

“Bir fiziksel teorinin en güzel kaderi, kapsamlı bir teorinin kurulmasına giden yolu kendisinin göstermesi ve bu teoride bir sınır durumu olarak yaşamaya devam etmesidir.”

“Diktatörlük ağızlık getirir, ağızlık da aptallaşmayı. Bilim ancak özgür söz ortamında gelişebilir.”