Ünlü söz
“Bir fiziksel teorinin en güzel kaderi, kapsamlı bir teorinin kurulmasına giden yolu kendisinin göstermesi ve bu teoride bir sınır durumu olarak yaşamaya devam etmesidir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
Almanca aslı
Es ist das schönste Los einer physikalischen Theorie, wenn sie selbst zur Aufstellung einer umfassenden Theorie den Weg weist, in welcher sie als Grenzfall weiterlebt.
Ne anlatıyor?
Einstein bu sözünde bilimsel bir teorinin nihai değerinin yalnızca kendi başarısında değil, daha geniş bir çerçeveye kapı aralama gücünde yattığını söyler. İyi bir teori, kendisinden daha kapsamlı bir teorinin önünü açan ve o teorinin özel bir hâli olarak varlığını sürdüren teoridir. Böylece teorinin kaderi, yok olmak değil, dönüşerek yaşamaktır.
Bu düşünce, bilim tarihindeki süreklilik anlayışını vurgular. Örneğin Newton mekaniği, Einstein'ın görelilik kuramı karşısında geçerliliğini belli sınırlarda korur; düşük hızlar ve zayıf kütleçekim alanlarında yaklaşık bir model olarak kullanılmaya devam eder. Einstein, kendi teorisinin de gelecekte benzer bir akıbete uğramasını bilimsel ilerlemenin doğal ve arzu edilir bir sonucu olarak görür.
Söz ayrıca bilimsel alçakgönüllülüğü de yansıtır: Hiçbir teori mutlak ve nihai değildir; asıl ilerleme, bir teorinin kendi sınırlarını gösterebilmesi ve daha iyi bir açıklamaya zemin hazırlayabilmesidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Einstein, 1916'da yayımlanan ve 1920'de İngilizceye çevrilen 'Über die spezielle und die allgemeine Relativitätstheorie' adlı eserinin sonuç bölümünde bu değerlendirmeyi yapar. Burada özel ve genel görelilik kuramlarının anlamını ve bilimsel teorilerin gelişim sürecindeki yerini ele alır.
Kaynak
- Eser: 1920s (1920)
- Künye: Über die spezielle und die allgemeine Relativitätstheorie (1920) Tr. Robert W. Lawson, Relativity: The Special and General Theory (1920) pp. 90-91.
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Albert_Einstein
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Bilim, uzay ve zamandaki şeylerin ve olayların karşılıklı bağlantısını belirleyen genel kurallar koymaya çalışır. Bu kurallar ya da doğa yasaları için genel ve istisnasız bir geçerlilik talep edilir – kanıtlanmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Ancak fiziğin alan kavramına, yani sürekli yapılara dayandırılamamasını kesinlikle mümkün görüyorum. O zaman kütleçekim teorisi dahil bütün hayal şatomdan geriye hiçbir şey kalmaz.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Kütleçekim teorisinde yine bir şeyler berbat ettim; bu da beni biraz, tımarhaneye kapatılma tehlikesiyle karşı karşıya bırakıyor.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Bir cisim L enerjisini ışınım biçiminde verirse, kütlesi L/V^2 kadar azalır. Burada cismin alınan enerjisinin tam olarak ışınım enerjisine dönüşmesinin elbette bir önemi yoktur; öyle ki daha genel bir sonuca varılır: Bir cismin kütlesi, onun enerji içeriğinin bir ölçüsüdür.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Tanrı kurnazdır, ama kötü niyetli değildir.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)
“Kuantum mekaniği çok saygı uyandırıcıdır. Ama içimden bir ses bunun asıl doğru olmadığını söylüyor. Bu teori çok şey sağlıyor, ama bizi İhtiyar'ın sırrına pek yaklaştırmıyor. Her hâlükârda ben, onun zar atmadığından eminim.”
— Albert Einstein (1879 – 1955)