“Dolayısıyla görüyoruz ki eşzamanlılık kavramına mutlak bir anlam yükleyemeyiz; bir koordinat sisteminden bakıldığında aynı anda gerçekleşen iki olay, bu sisteme göre hareket eden bir sistemden bakıldığında artık aynı anda gerçekleşen olaylar olarak kabul edilemez.”

Bu söz, özel görelilik kuramının en köktenci sonuçlarından birini dile getirir: Zamanın ve eşzamanlılığın mutlak olmadığını. Günlük yaşamda iki olayın aynı anda olması, herkes için geçerli bir gerçekmiş gibi algılanır. Oysa Einstein, farklı hareket durumundaki gözlemcilerin aynı iki olayı farklı zaman sıraları içinde görebileceğini gösterir. Bir gözlemci için aynı anda olan iki olay, başka bir gözlemci için birbirinin öncesi ve sonrası olarak ayrılabilir. Bu, algı yanılgısı değil, zamanın yapısına dair kuramsal bir sonuçtur.

Fizikte zaman, Newton'dan bu yana evrensel bir akış olarak düşünülmüştür. Einstein, bu düşüncenin aslında düşük hızlara dayalı kaba bir yaklaşım olduğunu, ışık hızına yakın hareketlerde yanıldığını ortaya koyar. Eşzamanlılık, artık tek başına duran bir kavram değildir; bir koordinat sistemine, yani hareket durumuna göre tanımlanır. Böylece uzay ve zaman ayrı varlıklar olmaktan çıkar ve görelilik düşüncesi insanın evreni kavrayışında büyük bir dönüşüme yol açar.

Bu sonuç, yalnızca fizik kuramıyla sınırlı bir soyut bilgi değildir. Zamanın herkes için aynı olmadığı düşüncesi, mutlak ve değişmez sanılan kavramların aslında ilişkisel ve koşullu olabileceğini gösterir. Modern küresel konumlama sistemleri gibi teknolojilerde görelilik düzeltmeleri gerektiği için, bu düşünce gündelik yaşamı da dolaylı yoldan etkiler. Söz, bilimsel devrimlerin sıradan sezgileri nasıl sarstığını ve yerine daha derin bir kavrayış koyduğunu örnekler.

Bu pasaj, Einstein'ın 1905'te Annalen der Physik dergisinde yayımlanan "Zur Elektrodynamik bewegter Körper" (Hareketli Cisimlerin Elektrodinamiği Üzerine) başlıklı makalesinden alınmıştır. Bu çalışma, özel görelilik kuramının kurucu metni olup zaman ve eşzamanlılık kavramlarını fizikteki geleneksel anlamından köklü biçimde ayrıştırmıştır.