“Doğa bize aslandan yalnızca kuyruğunu gösterir. Ama benim için kuşkusuzdur ki, devasa boyutları nedeniyle kendini bakışa doğrudan açamasa da aslan ona aittir. Onu ancak üzerinde oturan bir bit gibi görürüz.”

Einstein bu mektupta, insan bilgisinin sınırlılığını çarpıcı bir imgeyle anlatır. Doğanın bütünü dev bir aslana benzetilir; bizim duyularımız ve ölçü aletlerimiz ise ancak bu aslanın kuyruğunu ya da üzerinde yaşayan bir biti görebilir. Yani insan, doğanın uçsuz bucaksız gerçekliğinin yalnızca küçük bir parçasını kavrayabilir; yine de bu parçanın, kavrayamadığımız çok daha büyük bir bütüne ait olduğu ona göre açıktır.

Bu benzetme, Einstein'ın bilim felsefesindeki gerçekçi tutumunu yansıtır. O, fiziksel dünyanın insan zihninden bağımsız olarak var olduğuna inanır; teorilerimiz bu gerçekliğin yaklaşık tasvirleridir. Aslanın tamamını hiçbir zaman doğrudan göremesek de bilimsel akıl yürütme, gözlemlenebilir parçalardan hareketle bütün hakkında güvenilir çıkarımlar yapmamızı sağlar.

Bugün okura, bilimsel bilginin gücü kadar sınırlarını da hatırlatır. Elde ettiğimiz her bilgi değerlidir; ancak evrenin tamamını kavradığımızı sanmak, kuyruğu görüp aslanı çözdüğünü düşünen bir bitin yanılgısına benzer.

Einstein bu sözleri 10 Mart 1914 tarihinde Zürih Üniversitesi'nden fizyolog ve hekim arkadaşı Heinrich Zangger'e yazdığı mektupta söylemiştir. Bilimsel bilginin doğası ve insan kavrayışının sınırları üzerine kaleme alınan mektup, Jean Eisenstaedt'ın 2006 tarihli 'The Curious History of Relativity' adlı kitabında alıntılanmıştır.