İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Yasalar kumdur, âdetler kayadır. Yasalardan kaçınılabilir ve cezadan kurtulunabilir, ama açıkça çiğnenen bir âdet kesin ceza getirir.”

— Mark Twain (1835 – 1910)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

Laws are sand, customs are rock. Laws can be evaded and punishment escaped, but an openly transgressed custom brings sure punishment.

Ne anlatıyor?

Twain burada hukuk ile toplumsal âdetler arasındaki farkı sert bir doğa benzetmesiyle ortaya koyar. Yasalar kum gibidir: biçim verilebilir, aşılabilir, üzerinden geçilebilir ve cezasından kurtulmak için yollar bulunabilir. Âdetler ise kaya gibidir: sert, katı ve yerinden oynatması güçtür. Kişi bir yasayı çiğneyip adaletin ağlarını aşabilir; fakat toplumun yazısız kurallarını alenen ihlal ettiğinde yaptırım kaçınılmazdır.

Bu sözün meselesi, yazılı hukukun her zaman toplumsal normlar kadar güçlü olmadığıdır. Yasalar değişebilir, gevşetilebilir ya da kötüye kullanılabilir; oysa âdetler toplumun kolektif hafızasında, beden dilinde ve gündelik pratiklerinde kök salmıştır. Cezası da mahkeme kararına ihtiyaç duymaz; dışlanma, itibarsızlaşma ve damgalanma çok daha hızlı ve keskin biçimde devreye girer.

Twain, bireyin bu ikili sistem karşısındaki çaresizliğini vurgular. Yasa ve gelenek her zaman uyumlu değildir; hukuken savunulabilir bir davranış, âdetler karşısında toplumsal bir mahkûmiyete neden olabilir. Bugünün okuruna bu söz, hukukun üstünlüğü fikrinin tek başına toplumu açıklamaya yetmeyebileceğini hatırlatan güçlü bir gözlemdir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, 'The Gorky Incident' başlıklı metinden alınmıştır. Twain, Maksim Gorki'nin 1906'da Amerika'da karşılaştığı toplumsal tepkiyi değerlendirirken, olayın hukuki olmaktan çok âdetlerle ilgili olduğunu göstermek amacıyla bu ayrımı yapar. Yazılı hukukun esneyebildiği yerde, toplumsal normun nasıl sarsılmaz bir ceza gücüne dönüştüğünü gözlemlemiştir.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler