Ünlü söz
“Zarar verici bir yalan takdire değer olmayan bir şeydir; ve aynı şekilde, aynı ölçüde, zarar verici bir hakikat de öyledir—ki bu, iftira hukuku tarafından kabul edilen bir olgudur.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
İngilizce aslı
An injurious lie is an uncommendable thing; and so, also, and in the same degree, is an injurious truth—a fact that is recognized by the law of libel.
Ne anlatıyor?
Twain bu sözünde, toplumda yaygın olan "yalan her zaman kötüdür, doğru her zaman iyidir" anlayışını tersyüz eder. Ona göre bir şeyin zarar verip vermediği, onun yalan mı yoksa doğru mu olduğundan daha önemlidir. Zarar veren bir yalan nasıl kınanacaksa, zarar veren bir doğru da aynı şekilde kınanmalıdır. Bu, sözün ana fikridir.
Twain, "iftira hukuku" örneğiyle bu düşünceyi somutlaştırır: Hukuk sistemleri bile bir kişi hakkında söylenen sözün yalnızca doğru olup olmadığına değil, aynı zamanda o kişiye zarar verip vermediğine bakar. Yani toplum, pratikte, zarar veren doğrunun da bir suç olabileceğini zaten kabul etmiştir. Söz, doğruluk ile nezaket arasındaki dengeyi, doğruluğun her durumda erdem olup olmadığını sorgulayan bir düşünce pratiğidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Twain'in "On the Decay of the Art of Lying" (Yalan Söyleme Sanatının Çöküşü Üzerine) adlı denemesinden alınmıştır. Twain bu denemede yalan söylemenin aslında toplumsal hayatı sürdürülebilir kılan bir tür nezaket sanatı olduğunu mizahi ve provokatif bir dille savunur. Deneme, Twain'in insan doğasına ve toplumsal ikiyüzlülüğe dair ironik gözlemlerinin bir örneğidir.
Kaynak
- Eser: On the Decay of the Art of Lying
- Künye: On the Decay of the Art of Lying
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Mark_Twain
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Sabun ve eğitim bir katliam kadar ani değildir, ama uzun vadede daha ölümcüldür.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Şimdi hızla varlıktan yoksulluğa yükseliyor.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Doğruyu söylersen hiçbir şeyi hatırlamak zorunda kalmazsın.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Önce gerçekleri toplayın, sonra onları dilediğiniz kadar çarpıtabilirsiniz.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Tek bir kibri vardı; öğüt vermeyi herkesten daha iyi bildiğini düşünürdü.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Calaveras ilçesindeki herhangi bir kurbağadan daha uzağa zıplayabileceğine dair kırk dolarına bahse girerim.”
— Mark Twain (1835 – 1910)