Adam Olmak

Fıkra, “adam olmanın” yolunu soranlara Hoca’nın verdiği kısa ve ölçülü cevap üzerine kuruludur. Hoca, bilen konuşurken bilmeyenin dikkatle dinlemesini; bilmeyen konuşurken ise onu susturmanın yolunu bulmayı önerir. Burada “can kulağıyla dinlemek”, söyleneni büyük dikkatle dinlemektir.

Fıkranın nüktesi, konuşmanın değerini konuşanın bilgisine bağlayan ters köşeli öneridedir: Bilgili kişiye kulak verilmeli, bilmeyen kişinin sözünü uzatmasına izin verilmemelidir. Böylece eser, bilgiye saygı göstermeyi ve her konuşmayı aynı ölçüde önemsememeyi öğütler. Başlıktaki “adam olmak” ifadesi, burada insan olmanın doğru davranışını sorgular. Sözlükte “adam” insan, “hoca” ise İslam’da din görevlisi olarak tanımlanır; metinde Hoca, cevabı veren kişidir.