İçeriğe geç
2Wsözlük

Fıkra

Atınca Uzarmış

Nasreddin Hoca

Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram
Nasreddin Hoca, bir gün çarşıda gezerken, adi görünüşlü bir kılıcın yüz akçeye satılmakta olduğunu görmüş. Şaşkınlık içinde: – Yahu! Bu, alelade bir kılıç, demiş. Bunun yenisini on akçeye almak mümkün iken, neden yüz akçe istiyorsunuz? Kılıcı dolaştıran kişi: – Bu adi bir kılıç gibi görünüyor, ama öyle değildir. İleri doğru savruldu mu, kendiliğinden iki arşın uzar, demiş. Hoca merhum, bunu öğrenince, hemen evine koşmuş. Maşayı kaptığı gibi çarşıya gelmiş. Başlamış iki yüz akçeye satmak için dolaştırmaya. Görenler, kendisine takılmışlar: – Sen delirdin mi Hoca? Bir akçe etmez maşaya kim iki yüz akçe verir ki, demişler. Hoca hemen karşılık vermiş: – Az önce burada atıldığı zaman iki arşın uzayan bir kılıç için yüz akçe istenmiyor muydu? Bizim karı bana kızıp da attı mı, bu maşa da on arşından fazla uzar.

Fıkra açıklaması

Bu fıkrada Hoca, çarşıda sıradan görünen bir kılıcın yüz akçeye satıldığını görür. Satıcı, kılıcın savrulunca iki arşın uzadığını söyler; arşın yaklaşık 68 santimetrelik bir uzunluk ölçüsüdür. Hoca’nın “Yahu!” sözü, şaşkınlıkla yönelttiği “Hey, bu nasıl olur?” anlamındaki bir çıkıştır. Ardından evine gidip bir maşa alır ve onu iki yüz akçeye satmaya çalışır. Maşa, ateş veya korları tutup karıştırmaya yarayan iki kollu metal bir araçtır.

İnsanlar Hoca’ya bir akçe etmeyen maşaya neden bu kadar para istendiğini sorunca, Hoca da eşinin kızıp maşayı fırlatması hâlinde onun on arşından fazla uzayacağını söyler. Fıkranın nüktesi, kılıç satıcısının abartılı iddiasını Hoca’nın daha da abartılı bir karşılıkla boşa çıkarmasındadır. Böylece Hoca, kanıtsız ve akıl dışı iddiaları taklit ederek alaya alır; duyulan her söze hemen inanmak yerine sorgulamak gerektiğini düşündürür.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

arşın
yaklaşık 68 cm olan uzunluk ölçüsü
yahu
hey, bana bak, baksana" anlamında
hoca
İslam'da din görevlisi
maşa
Ateş veya kızgın bir şey tutmaya, korları karıştırmaya yarayan iki kollu metal araç
karşılık
davranışın karşı tarafta uyandırdığı, gerektirdiği başka davranış, mukabele
burada
bu yerde, bunda
şaşkınlık
şaşkın olma durumu, şaşkınca davranış
içinde
süresince, zarfında

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)