Fıkra
Atınca Uzarmış
Nasreddin Hoca
Fıkra açıklaması
Bu fıkrada Hoca, çarşıda sıradan görünen bir kılıcın yüz akçeye satıldığını görür. Satıcı, kılıcın savrulunca iki arşın uzadığını söyler; arşın yaklaşık 68 santimetrelik bir uzunluk ölçüsüdür. Hoca’nın “Yahu!” sözü, şaşkınlıkla yönelttiği “Hey, bu nasıl olur?” anlamındaki bir çıkıştır. Ardından evine gidip bir maşa alır ve onu iki yüz akçeye satmaya çalışır. Maşa, ateş veya korları tutup karıştırmaya yarayan iki kollu metal bir araçtır.
İnsanlar Hoca’ya bir akçe etmeyen maşaya neden bu kadar para istendiğini sorunca, Hoca da eşinin kızıp maşayı fırlatması hâlinde onun on arşından fazla uzayacağını söyler. Fıkranın nüktesi, kılıç satıcısının abartılı iddiasını Hoca’nın daha da abartılı bir karşılıkla boşa çıkarmasındadır. Böylece Hoca, kanıtsız ve akıl dışı iddiaları taklit ederek alaya alır; duyulan her söze hemen inanmak yerine sorgulamak gerektiğini düşündürür.
Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.
Metindeki kelimelerin anlamları
- arşın
- yaklaşık 68 cm olan uzunluk ölçüsü
- yahu
- hey, bana bak, baksana" anlamında
- hoca
- İslam'da din görevlisi
- maşa
- Ateş veya kızgın bir şey tutmaya, korları karıştırmaya yarayan iki kollu metal araç
- karşılık
- davranışın karşı tarafta uyandırdığı, gerektirdiği başka davranış, mukabele
- burada
- bu yerde, bunda
- şaşkınlık
- şaşkın olma durumu, şaşkınca davranış
- içinde
- süresince, zarfında
Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)