Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- bir mıh bir nal kurtarır, bir nal bir at kurtarıratasözüHerhangi bir olayı, bir işi, bir ödevi küçük saymamak, önemle ele almak gerekir. Küçük görünen işler, büyük sonuçlar doğurabilir: Bir çivi eksikliğinden bir nal düşer; bir nal eksikliğinden bir at koşamaz olur; bir atın koşamaması, komutana bir haberin yetişememesi dolayısıyla savaşın kaybedilmesine mal olabilir. Böylece bir çivi yüzünden bir ordu yenilgiye uğrayabilir. Nitekim küçük bir vidası eksik olsa koca bir fabrika çalışamaz. Önem verilmeyen küçük bir yaradan ölenler çoktur.
- bir ocaktan okluk da çıkar, bokluk daatasözüBir aileden terbiyeli, temiz çocuk da yetişir; serseri, ahlaksız çocuk da.
- bir pire için bir yorgan yakılmazatasözüKüçük bir zararı önlemek için büyük bir zarar göze almak yanlıştır
- bir selam bin hatır yaparatasözüSelam bir ilgi ve sevgi belirtisidir. Küçük bir şeydir ama gönül kazanmakta büyük önemi vardır.
- bir senden büyüğün, bir de senden küçüğün sözünü dinleatasözüÖnemli bir işe girişecek kimse salt kendi düşüncesiyle yetinmemeli, büyüklerinindeneyimlerinden yararlanmalı; akıllıca düşünce ileri sürebilecek küçüklere de danışmalıdır.
- bir söyle on dinleatasözüAz konuşup çok dinlemek yararlı olur.
- bir söz ara bozar,bir söz ara düzeratasözüÖyle bir söz olur ki iki dostu düşman eder. Öyle bir söz de olur ki iki dargını barıştırır.
- bir söz bin büyüye bedeldiratasözüBüyü, kişiyi yanlış şeylere inandırır. Etkili söz ise büyüden daha güçlü bir inandırıcılık taşır.
- bir söz yola getirir, bir söz yoldan çıkarıratasözüDoğru yola götüren inandırıcı sözler de yanlış yola sürükleyen etkili sözler de vardır.
- bir sürçen atın başı kesilmezatasözüŞimdiye değin sizi memnun etmiş olan kişi bir kez yanlış bir iş yapmışsa onun için eskiden edindiğiniz kanıyı hemen değiştirmeyiniz ve kendisine ağır bir ceza vermeyiniz.
- bir sıçrarsın çekirge, iki sıçrarsın çekirge, üçüncüde ele geçersin çekirgeatasözüSuçlu, birkaç kez kurtulma yolu bulsa bile günün birinde yakayı ele verir.
- bir tepe yıkılır, bir dere dolaratasözüDünyada hiçbir şey kaybolmaz. Birinin kaybettiğini başkası kazanır. Bir zengin yoksullaşırken bir yoksul da zenginleşir.
- bir uyuz keçi bir sürüyü boklaratasözüKötü yaradılışlı, kötü huylu kişi, çevresine hep kötülük aşılar, toplulukta kötülerin türemesine neden olur.
- bir yemem diyenden kork, bir oturmam diyendenatasözüOturmam diyen konuk, oturma şöyle dursun yatıya kalır. Yemem diyen de parçalarcasınasofraya saldırır.
- bir yiğit kırk yılda meydana geliratasözüGerçekten yiğit ve nitelikli bir kişinin yetişmesi uzun zaman alır; böyle kişiler kolay bulunmaz.
- bir çiçekle bahar olmazatasözüTek bir belirti ya da örnek, bir sonuca varmak için yeterli değildir; bir işin gerçekleşmesi için daha fazlası gerekir.
- bir çiçekle yaz olmazatasözüGüzel, ama küçük bir belirti ile, beklenen doyurucu sonuca erişilmiş olmaz.
- bir çöplükte iki horoz ötmezatasözüAynı yerde iki baskın kişi uzun süre birlikte geçinemez; sonunda aralarında anlaşmazlık çıkar.
- birden çıkan bine yayılıratasözüBir kişi, sadece kendisinin bildiği bir şeyi, başkasına söylemeyeceğini sandığı bir kimseyesöylerse, az sonra konu herkesin diline düşer.
- biri bilmeyen bini hiç bilmezatasözüKüçük de olsa bir iyiliğin değerini bilmeyen, ona karşı teşekkür duygusu beslemeyen kişi,daha büyük iyiliklerin değerini de bilmez; onlara karşı da duygusuz kalır.
- biri yer biri bakar, kıyamet ondan koparatasözüHerkesin yararlanabileceği şeyden kimi kişiler yararlanır da başkalarına yararlanma olanağı vermezlerse bundan büyük kavga çıkabilir.
- biribiri, adamı yer diri diriatasözüAkrabadan birinin ötekine can düşmanı olduğu çok görülmüştür. (Biribiri: birbirlerinin hısmı)
- birlikten kuvvet doğaratasözü"toplu veya beraber davranmak daha büyük güç sağlar" anlamında kullanılan bir söz.
- bitli baklanın kör alıcısı oluratasözüKötü, işe yaramaz nesnelerin, bunlardan anlamayan isteklileri olur.
- bize gelince yiyip içelim, size gelince gülüp geçelimatasözüBaşkalarının olanaklarından yararlanıp sıra karşılık vermeye gelince sorumluluktan kaçan bencil kişiler eleştirilir.
- boka nispetle tezek amberidiratasözüÇok kötü şeyin yanında, daha az kötü olan, güzel görünür.
- bol bol yiyen bel bel bakaratasözüKazandığını bol bol yiyip ilerisi için bir şey artırmayan kişi, kazançsız kaldığı zaman acıklı duruma düşer.
- borca haylık bir aylıkatasözüBorç altına girilerek yaşanan keyifli günler çok sürmez sıkıntıya dönüşür.
- borcun iyisi vermek, derdin iyisi ölmekatasözüBorçlu ve dertli yaşamaya dayanılmaz. Borçtan kurtulmanın çıkar yolu vermek, onulmaz dertten kurtulmanın çıkar yolu ölmektir.
- borç iyi güne kalmazatasözüBorcu ilk fırsatta ödemek gerektir. Erteleyip durmak yanlıştır. Çünkü gelecek günlerde elinizdaha dar olabilir; borç da gittikçe büyür. Üstelik siz, sürekli bir borç üzüntüsü çekersiniz.