Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- borç uzayınca kalır, dert uzayınca alıratasözüBorcun ödenmesi geciktikçe borçluluk duygusu gevşer. Zaman aşımı ile borç ödenmez olur. Dert uzayınca da hastayı güçsüz bırakır, alır götürür.
- borç vermekle, düşman vurmaklaatasözüBorç vermekle, düşman vurmakla tüketilir, yok edilir.
- borç yiyen kesesinden yeratasözüBorca alışveriş yapan, hemen para ödemez ama, ödemek zorundadır. Aldıklarının parası kesesinden çıkacaktır.
- borç yiğidin kamçısıdıratasözüBorç, kişiyi -borcunu ödeyebilmesi için- daha çok çalışmaya zorlar.
- borç ödemekle, yol yürümekle tükeniratasözüBirden ödenemeyen bir borç azar azar verilerek ödenebilir.
- borçlu ölmez, benzi sararıratasözüBorç kişiyi öldürmez. Ama hasta edecek kadar üzer. (Bu atasözü ciddi anlam taşımakla birlikte borçlunun şaka yollu teselli sözü olarak da kullanılır.)
- borçlunun dili kısa gerekatasözüBorçlu, alacaklısına karşı ileri geri konuşmamalı, aşağıdan almalıdır.
- borçlunun duacısı alacaklıdıratasözüBorçlunun ölmemesi ve para kazanması için en çok dua eden alacaklısıdır. Çünkü alacağını alabilmesi, borçlunun ölmemesine ve eline para geçmesine bağlıdır.
- borçlunun döşeği ateşten oluratasözüBorçlu, borcunu ödeyinceye değin uyku uyuyamaz yatağında döner durur.
- borçlunun yalımı alçak oluratasözüBorçlu, özellikle alacaklısının yanında göğsünü gere gere gezemez; kısılır, büzülür, suçlu gibi durur.
- borçsuz çoban yoksul beyden yeğdiratasözüKişi yoksulluk ve sıkıntı içinde olduktan sonra kuru bir bey adı neye yarar? Böyle bir beyolmaktansa borçsuz, tasasız bir çoban olmak daha iyi değil midir?
- borçtan korkan kapısını büyük açmazatasözüBorç etmek istemeyen fazla açılmaz; şuna buna ziyafet çekmez. Giderlerini kısar; kendi durumuna uygun bir yaşama yolu tutar.
- bostan gök iken pazar yapılmazatasözüBir iş sonuçlanmadan veya ürün ortaya çıkmadan kazanç ve sonuç üzerine hesap yapılmamalıdır.
- bostan gök iken pazarlık yapılmazatasözüNasıl gelişeceği ve ayrıntıları belli olmayan bir iş üzerinde anlaşma yapılamaz.
- bostana dadanan eşeğin kuyruğu, kulağı olmazatasözüÇalıp çırpmayı huy edinen kişi, her birinde yakayı ele vererek ceza göre göre insanlıktan çıkar.
- boynuz kulaktan sonra çıkar, ama kulağı geçeratasözüBir konu üzerinde sonradan yetişen, ama daha önce yetişmiş olanları geçenler vardır.
- boyuma göre boy buldum, huyuma göre huy bulamadımatasözüBir kimse, beden yapısı, zenginliği, soyu sopu, sosyal durumu kendisininkilere uygun olankimseler bulabilir. Ama huyu kendisinin huyuna uyan bir kişiyi kolay kolay bulamaz.
- boyunun ölçüsünü almakifadekendi yetersizliğini, beceriksizliğini anlamak
- bozacının şahidi şıracıatasözü"Toplumda uygunsuz işleri yapanlar kendi haklılıklarını, benzer kişileri göstererek savunmaya çalışırlar." anlamında bir söz.
- boğaz dokuz boğumduratasözüBir söz iyice düşünmeden söylenmemelidir.
- boğulursan büyük denizde boğulatasözüBir işe girişilecekse küçük hedeflerle yetinmeyip büyük ve önemli işler göze alınmalıdır.
- boş başak dik dururatasözüKafası boş olan kişi kendini beğenir; çevresine yüksekten bakar; iri laflar eder.
- boş duranı allah da sevmez kulu daatasözüÇalışmadan boş oturmak hem insanlarca hem de inanç bakımından hoş karşılanmaz.
- boş eşek yorga gideratasözüÜzerinde bir görev bulunmayan kaygısız kişi, rahat rahat istediği gibi yaşar.
- boş fıçı çok langırdaratasözüBilgili, erdemli kimse çok konuşmaz; gösterişten kaçınır. Ama bunlardan yoksun olan kişi,bilgiçlik taslar; çok konuşur; boş laflarla çevreyi rahatsız eder.
- boş gezmekten bedava çalışmak yeğdiratasözüBoş gezmek, kişiyi tembelliğe alıştırır ve herkesin gözünden düşürür. Çalışmak ise, para karşılığında olmasa bile, kişinin yeteneğini artırır ve tembel olmadığını göstererek iş bulmasına yardım eder.
- boş ite menzil olmazatasözüAylak kimsenin yeri yurdu belli değildir. Aklına neresi eserse oraya gider; neresi eserse orada kalır.
- boş çuval ayakta durmazatasözüHiçbir desteği bulunmayan, gerçeklerle hiçbir yakınlığı olmayan, gereksiz düşünce ya da planlarla herhangi bir sonuca ulaşılmaz.
- boş çuval dik durmazatasözüİnsan, özellikle açken, gerekli gücü ve enerjiyi bulup iş göremez; ayakta kalmak ve çalışmak için besine ihtiyaç duyar.
- boşboğazı ateşe atmışlar odunum yaş demişatasözüBoşboğaz kişi, susması gereken yerde bile konuşur ve her duruma söyleyecek bir söz bulur.