Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- gölgeyi hoş gören tekneyi boş görüratasözüÇalışmayıp keyfine bakan yoksulluk içinde kalır.
- gön yufka yerinden deliniratasözüHer iş en çürük yerinden patlak verir. Örneğin, ciğerlerinden rahatsızlık geçirmiş olan kişi, zayıf düşse hemen ciğerlerinden hastalanır. Toplumsal olaylarda da durum böyledir.
- gönlün yazı var, kışı varatasözüİnsan kimi zaman neşeli, iyimser, yaşama sevgisi ile dolu olur; kimi zaman da bunalmış,kötümser, bezgin.
- gönül bir sırça saraydır, kırılırsa yapılmazatasözüBir kimsenin, hele dostlarımızın, gönlünü kırmamaya dikkat etmeliyiz. Kırılan gönül kolay kolay onarılamaz. Bu yüzden, eski dostluk bir daha o içtenlikle yenilenemez.
- gönül düştü bir boka o da misk gibi kokaatasözüKimi kişiler çok çirkin birine ya da çok kötü bir şeye gönül kaptırırlar. Onların gözünde bunlar çirkin değil, çok güzeldir, kötü değil çok iyidir.
- gönül karımazatasözüİnsanlar yaşlansalar da gönülleri genç kalır. Sevgi ve istekler eski; gücünü, tazeliginiyitirmez.
- gönül ummadığı yere küseratasözüİnsan, kendisini sevmeyenlerin çiğ davranışlarını doğal karşılar. Ama seviştiği kimsenin bu gibi davranışlarından dolayı ona kırılır.
- gönül var otluğa, gönül var bokluğaatasözüİyi ve güzel şeyleri seven yüksek ruhlu insanlarda vardır; kötü, murdar şeylerden hoşlananaşağılık insanlar da.
- gönül verme evliye; eve gider unuturatasözüBir kadın, evli bir erkeğe gönül kaptırmasın. Onun göstereceği ilgiye inanmasın. Evli olan erkekler, başka kadınlara bağlanamazlar.
- gönülden gönüleatasözüBirbirlerine birtakım duygularla bağlı olan iki kimseden biri, öteki için ne düşünüyorsa o daberiki için aynı şeyi düşünür.
- gönülsüz namaz göğe ağmazatasözüİçten gelen bir duygu ile kılınmayan namaz kabul olunmaz. Bunun gibi, isteksiz yapılan işten hayır gelmez.
- gönülsüz yenen aş, ya karın ağrıtır ya başatasözüİsteksiz yenilen yemek, nasıl insana dokunursa, istenmeyerek yapılan iş de öylece kötü sonuç verir.
- gördün deli, savul geriatasözüDengesiz kimselerden uzak durmak, böyleleriyle karşılaşmamak gerektir.
- gören gözün hakkı vardıratasözüYiyecek, ya da imrenilecek bir şeyi görene o şeyden vermek gerekir.
- görenedir görene, köre nedir köre ne?atasözüHer şey görebilen kimse için anlamlıdır. Göremeyen için hiçbir şey anlam taşımaz.
- görgülü kuşlar gördüğünü işler, görmedik kuşlar ne görsün ki ne işler?atasözüİyi eğitim görmüş, iyi aile içinde yetişmiş kimseler, aldıkları terbiyenin gereğini yaparlar, beğenilirler. Böyle bir eğitim görmemiş ve iyi bir ortamda yetişmemiş olanlar, bir şey bilmezler ki yapsınlar.
- görmemiş görmüş, gülmeden ölmüşatasözüGörgüsüz kişi, günün birinde ummadığı bir duruma erişirse sevincinden ne yapacağını şaşırır.
- görmemişin oğlu olmuş, çekmiş çükünü koparmışatasözüGörgüsüz kişi, eline geçen nimeti nasıl kullanacağını bilmez. Kullanayım derken heder eder.
- görünen dağın uzağı olmazatasözüBir durumun nasıl bir sonuca varacağı belli olduktan sonra bu sonuç çok geçmeden gerçekleşir.
- görünüşe aldanmaatasözüHer şeyin bir dış görünüşü, bir de içyüzü vardır. Dışı güzel, içi kötü, ya da dışı kötü içi güzelolan şeyler de çoktur. Onun için yalnız dış görünüşe bakarak yargıya varmak insanı aldatabilir.
- göte yakın yerden et yememeliatasözüBir sakınca doğurabilecek işe girişilmemelidir.
- göz gördüğünü isteratasözüKişi, her zaman gördüğü, yemeğe alıştığı güzel şeyleri unutamaz. Onları ister durur.
- göz görür, gönül çekeratasözü"Kişi ancak ilgi duyduğu konulara karşı gözlemde bulunur" anlamında bir söz.
- göz var, izan varatasözüBir şeyin iyi ya da kötü olduğu dikkat edilerek, güzelce yoklanarak anlaşılır. Bunlaryapılmadan alınan nesne kötü ise bu, incelenmeden alan kişinin başına kakılır.
- göze yasak olmazatasözüsa
- gözlüye gizli yokturatasözüGörmesini bilen kişiden hiçbir şey gizlenemez.
- gözsüzden gözlü doğar, dilsizden dilli doğar, ille deli soy kovaratasözüKişideki beden sakatlıkları çocuklarına geçmez. Ama delilik soya çeker.
- gözü tanede olan kuşun ayağı tuzaktan kurtulmazatasözüHep çıkar peşinde koşan kişi, tehlikeden uzak kalamaz.
- göç dönüşü topal eşek öne geçeratasözüToplum belli bir yönde ilerlerken sonuncu olanlar bu gidiş ters yön alırsa birinci olurlar.
- göçtük yurdun kadri konduk yurtta biliniratasözüBeğenilmeyip bırakılan yerin ne denli değerli olduğu, yeni yerleşilen yerin kötülüğü görüldükten sonra anlaşılır.