Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- gel denilen yere gitmeye ar eyleme; gelme denilen yere gidip yerini dar eylemeatasözüGel dedikleri yere gitmekten utanma, çekinme. Gelme dedikleri yere de gitme. Gidersen yüzvermezler, yer göstermezler.
- geldik yüze, çıktık düzeatasözüKasımın yüzüncü günü (15 Şubat) olunca kışın en azgın günleri geride kalır. Mevsim artık çok sıkıntı vermeden geçer.
- gelen geçer, konan göçeratasözüDünyada hiçbir şey sürekli olarak aynı durumda kalmaz. Özellikle insanlar yerlerini sık sık değiştirirler.
- gelen gidene rahmet okuturatasözüBeğenmediğimiz ve işten ayrılmasını dilediğimiz bir kişi yerine çoğu zaman öyle birisi gelir ki, nerede eskisi? O çok iyiydi dedirtir.
- gelen gideni aratıratasözü"Tanışılan kişiler,unutulanlardan daha büyük hatalar yapabilir " anlamında bir söz.
- gelin altın taht getirmiş, çıkmış kendisi oturmuşatasözüBir topluluk içerisine giren kimse, yanında götürdüğü eşyayı kendisi kullanacaksa bunun değerli, değersiz olması, kimseyi ilgilendirmez.
- gelin atta buyruk Hak'taatasözüBir gelin güveyinin evine götürülmek üzere ata bindirilir. Ama bakalım oraya ulaşacak ve evlenme gerçekleşecek mi? Yoldayken ölüm gibi, gelini başkasının kaçırması gibi engellerçıkabilir. Oldu bitti sandığımız her şey bu durumdadır. Kesin sonuca ulaşmadan hiçbir şeyegerçekleşti gözüyle bakılmamalı.
- gelin eşikte oğlan beşikteatasözüBir eve gelin gelir gelmez, çocuğu da beşikte saymak ve bebek hazırlıklarına başlamak gerekir.
- gelin girmedik ev olur, ölüm girmedik ev olmazatasözüHer eve gelin girmeyebilir. Ama her eve ölüm girer.
- gelin olmayan kızın vebali amcası oğlunun boynunaatasözüGeleneğe göre, amca oğlu, amcası kızını bu duruma düşürmemeli, nikahlamalıdır.
- gem almayan atın ölümü yakındıratasözüDik kafalı, söz dinlemez, hırçın kişi, davranışının büyük zararını görür.
- gemisini kurtaran kaptanatasözüYetenekli, becerikli kimse.
- gençlikte taş taşı, kocalıkta ye aşıatasözüİnsan gençliğinde çalışıp para biriktirmelidir. Çünkü ihtiyarlayıp gücünü yitirdiği çalışmadığı dönemde ona ihtiyaç duyacaktır. Elinde olduğu için de rahat yaşayacaktır.
- getir bana hıdrellezi, göstereyim sana yazıatasözüHıdrellez gelince (yani 6 Mayısta) yazın kendini göstermesi gibi ancak uygun koşullar gerçekleşirse beklenen sonuca kavuşulur.
- gezen ayağa taş değeratasözüGereksiz işlerle uğraşmak başına büyük sıkıntılar açabilir, anlamındaki söz dizisi.
- gezen kurt aç kalmazatasözüRızkını çıkarmak için gezip dolaşan, şuraya buraya başvuran kimse aç kalmaz.
- geç olsun da güç olmasınatasözü"Yapılan işlerin başarıya ulaşması ve birtakım engellerin ortadan kaldırılması için fazla zaman harcanmasının ziyanı yoktur" anlamında bir söz.
- geçmişe mazi, yenmişe kuzu derleratasözü"geçmişte kalan olayların üzerinde durulmasında bir yarar yoktur" anlamında bir söz.
- gideceğin Antep, yiyeceğin pekmezatasözüBöyle bir yol tutanın elde edebileceği şey peşin olarak söylenebilir.
- giden gelse dedem gelirdiatasözüÖlen kimse nasıl dirilmezse, elden çıkan şey de bir daha ele geçmez.
- gidilmeyen yer senin olmazatasözüGidemediğimiz, yararlanamadığımız yer, malımız olsa bile neye yarar? Böyle bir yerin bizim olmayan yerle ne farkı vardır?
- gidip de gelmemek var, gelip de görmemek varatasözüUzak bir yere giden kimse, ayrıldığı yere bir daha dönmeyebilir; belki de orada ölür.Dönebilirse, ayrılırken bıraktığı yakınlarını bulmayabilir; onlar da ölmüş olabilirler. O hâlde vedalaşırken bunu hatırlamak ve helalleşmek gerektir.
- gizlide gebe kalan aşikârede doğururatasözüToplum içinde hiçbir davranış gizli kalmaz. İlki gizlenebilmiş olan bir iş, bir süre sonra gizlenemeyecek sonucu ile açığa çıkar.
- gurkun cücüğü güzün sayılıratasözüBir girişimden elde edilen verimin gerçek değeri, bu verimin karşılaşacağı tehlikeler bittikten sonra belli olur. (Gurk: Kuluçka tavuğu, cücük: Piliç) İlkbaharda çıkan piliçlerin hepsi yaşamaz. Kimisi ölür, kimisini kedi kapar. Kesin sayıları sonbaharda belli olur.
- gök gürlemeden yağmur yağmazatasözüBir kişi ya da topluluk, sesini yükseltmezse istediğine kavuşmaz.
- gökten ne yağdı da yer kabul etmediatasözüBüyüklerden gelen şeyleri küçükler geri çeviremezler.
- gökten yere yağar, yerden göğe değilatasözüVarlıklılar yoksullara, güçlüler güçsüzlere yardım eder; tersi düşünülemez.
- gökyüzünde düğün var deseler, kadınlar merdiven kurmaya kalkaratasözüKadınlar, düğüne, eğlenceye can atarlar. Bu uğurda katlanmayacakları sıkıntı yoktur.
- göle su gelinceye kadar kurbağanın gözü patlaratasözüFerahlatıcı bir duruma kavuşulacağı belli olsa bile, sonucun çok gecikmesi, onu yararsız kılar ve bekleyeni yoksunluk içinde kıvrandırır.
- gölgesinde oturulacak ağacın dalı kesilmezatasözüKendisinden yararlanılan kişiyi, nesneyi zarara uğratacak eylemlerden sakınılmalıdır.