Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.437 madde
- sağılır ineğin buzağısı kesilmezatasözüÇıkar sağlamaya yardım eden kimseye ya da şeye zarar gelmemesine dikkat edilmelidir.
- sağır için iki kere kamet olmazatasözüHerkesin işitip öğrendiği şey, dikkatsiz kimse için bir daha söylenmez.
- sağır işitmez uydururatasözüSağır, yanında konuşulan şeyleri işitmez ama konuşanların durumuna bakarak ve anladığını sanarak bir şeyler yakıştırıp söyler.
- sağırlar birbirini ağırlaratasözüToplum içinde önemsenmeyen kişiler birbirlerine değer verir, saygı gösterirler.
- sebepsiz kuş bile uçmazatasözüKılavuz ve yardımcı almadan hiçbir iş başarılamaz.
- sel gider kum kalıratasözüHerhangi bir durumda önemli olan, kalıcı öğelerdir. Gelip geçici olanlar değil.
- sel ile gelen yel ile gideratasözüEmek çekilmeden ele geçen para; gereksiz yerlere harcanır, çarçur olur gider.
- selam para, kelam paraatasözüHer davranış para harcamayı gerektirir.
- selden gelen suya gideratasözüHaksız yere kazanılan her şey geldiği gibi kaybolur.
- sen ağa ben ağa koyunları kim sağaatasözüBir işi beğenmeyen, yapmak istemeyen kimselere karşı söylenir. “Kimse yapmak istemediği işte kendini görevli görmezse işleri kim yapacak?” anlamında bir sözdür.
- sen ağa, ben ağa, bu ineği kim sağa?atasözüHerkes kendisini buyurucu durumda görür, iş yapmakla yükümlü saymazsa ortadaki işi kim yapar?
- sen bilirsin deyince kavga olmazatasözüBir konu üzerindeki görüşme sırasında uysallık gösterir, karşınızdakinin dediğini kabul ederseniz, anlaşmazlık çıkmaz.
- sen dost kazan düşman ocağın başından çıkaratasözü"Sen dost kazanmaya bak,düşman her yerde bulunur." anlamına gelen bir söz.
- sen işlersen mal işler, insan öyle genişleratasözüÇalışırsan malın verimli, kazancın bol olur. Böylece zengin olursun.
- sen işten korkma, iş senden korksunatasözüİnsan, yapacağı işi gözünde büyütmemeli, yenmeye azmederek çalışmaya koyulmalıdır.
- sen kazan da düşmana kalsınatasözüKazanacağım malı benden sonra kime bırakacağım diye çalışmaktan vazgeçme. Düşmana kalacağını da bilsen kazanç yolunu bırakma.
- sen olursan bensiz, ben de olurum sensizatasözüBir kimse, başka bir kimse ile olan ilişkisini keserse, o da bu kişi ile ilişkisini sürdürmek istemez.
- sen sen, ben benatasözüHiç kimse kendisini başkasının buyruğu altında görmek istemez. Kendisine hükmetmekisteyen kimseye karşı duygusu şudur: Sen kendini nasıl yüksek ve bağımsız görüyorsan ben dekendimi öylece yüksek ve bağımsız görüyorum. Bana karışamazsın.
- senden devletli ile ortak olmaatasözüÇünkü o çok para koyup geniş iş yapmak ister; buna senin gücün yetmez. Zarar ederseniz o dayanabilir, sen dayanamazsın. İş üzerinde de hep onun sözü geçerli olur.
- senden çıkmış bir kada imdadaatasözüYaramaz çocuk, senin yaptığın bir kaza sayılır. Bunun çaresine bakmak için kimden imdat isteyebilirsin? Kendi eyleminden doğan bütün olumsuzluklar böyledir.
- seninki can da benimki patlıcan mı?atasözüsenin canın kıymetli de benim canım senin ki kadar kıymetli değil mi manasına gelen sitemli söz.
- ser verip sır vermemekatasözüNe olursa olsun sırrını söylememek.
- serkeş öküz soluğu kasap dükkanında alıratasözüDik başlı olanlar, davranışlarının cezasını görürler. Bu davranışları hayatlarına bile mal olabilir.
- sermayen bir yumurta ise taşa çalatasözüGüvendiğin şey, işe yaramayacak kadar küçük ve önemsiz ise onu kullanmaktan vazgeç; sonuçtan umudunu kes.
- serçeden korkan darı ekmezatasözüYapmayı düşündüğü işin tehlikelerini göze alamayan kimse o işe girişmemelidir.
- serçeye çubuk berediratasözüGüçsüz kişiye en küçük sarsıntı yıkım nedeni olur.
- sev beni, seveyim seniatasözüSevgi karşılıklı olur.
- sev seni seveni, hâk ile yeksan ise; sevme seni sevmeyeni, Mısır'a sultan iseatasözüToplumdaki yeri ne denli değersiz olursa olsun, seni seveni sev. Toplumdaki yeri ne denli yüksek olursa olsun, seni sevmeyeni sevme.
- sevda geçer yalan olur, sonra sokar yılan oluratasözüSevda ateşi sevgilileri önce kaynaştırır; bir süre sonra söner. Öyle ki başta en büyük mutluluk kaynağı sayılırken, sonra en büyük rahatsızlık etkeni olur.
- seveni sikerler, sikeni severleratasözüİnsanlar kendilerine iyi davrananların iyi niyetini suisimal ederken kötü davrananlara yalakalık yaparak yaranmaya çalışır.