Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.437 madde
- yılan ne kadar eğri gitse deliğine doğru gireratasözüYabancılarla ilişkisinde dürüst davranmayan kişi yakınlarına karşı doğruluktan ayrılmaz.
- yılan sokan uyumuş, aç kalan uyumamışatasözüAç kalan, yılan sokandan daha çok acı çeker.
- yılana yumuşak diye el sunmaatasözüKişi, yumuşak huylu görünen herkese aldanmamalı; zararsız sanılan her şeye yanaşmamalı;tehlikeli bir durumla karşılaşabileceğini düşünmelidir.
- yılanın başı küçükken eziliratasözüBüyüyeceği belli olan her tehlike, daha başta önlenmeli ve düşman güçlenip büyük zarar verecek duruma gelmeden ezilmelidir.
- yılanın sevmediği ot, deliğinin ağzında biteratasözüBaşkalarına kötülük etmek isteyenler, karşılarında hep hoşlanmadıkları şeyleri bulurlar.
- yılın eksiğini nisan getirir, nisanın eksiğini yıl getirmezatasözüTarım için bütün yıl elverişsiz geçse de nisan ayı elverişli olsa tam ürün alınır. Ama bütün yılelverişli geçse bile nisan elverişsiz olursa, iyi ürün alınamaz.
- yırtıcı kuşun ömrü az oluratasözüBaşkalarına saldırmayı huy edinen kişilerin düşmanları çok olur. Çok geçmeden bu düşmanlar da onun canına kıyarlar.
- zahirenin ambarı sabanın ucundadıratasözüİyi sonuç almak isteyen, işine dört elle sarılmalıdır.
- zaman sana uymazsa sen zamana uyatasözüİçinde yaşanılan zamanın şartları, bizim düşünce ve davranışlarımıza uymayabilir. Kendi düşüncelerimizi kabul ettirmek için etrafımızdakiler ile sürtüşmek doğru değildir. Zamanın gidişine uymak, ona göre davranmak en çıkar yoldur denir
- zararın neresinden dönülse kârdıratasözüSürüp giden zararlı bir işten ne denli erken vazgeçersek, daha sonra uğrayacağımız zararı o denli azaltmış, sonuç olarak o kadar kâr etmiş oluruz.
- zelzeleyi gören yangına razı oluratasözüBüyük zorluk ve sıkıntıları atlatan görmüş, geçirmiş kişiler küçük sıkıntı ve zorlukları çabuk atlatır.
- zemheride kar yağmadan kan yağması iyiatasözüZemheride kar, yağmur yağarsa çiftçilerin o mevsimdeki tarla işlerini yapmalarına, tarlayı sürmelerine engel olur. Bu yüzden o yıl iyi ürün alınamaz.
- zemheride sür de çalı ile süratasözüTarlanın zemheride sürülmesi ekinin iyi olması için çok önemlidir.Tarlayı dikkatli ve derin sürmek gerekir.
- zemheride yoğurt isteyen cebinde bir inek taşıratasözüGerçekleşmesi güç bir şey isteyen kimse, isteğini gerçekleştirecek çareyi bulmak zorundadır.
- zengin arabasını dağdan aşırır, fakir düz ovada yolunu şaşırıratasözü"Zengin, para gücüyle güçlükleri yenerken, yoksul, parasızlık nedeniyle en kolay bir işi bile başaramaz." anlamında bir söz.
- zengin arabasını dağdan aşırır, züğürt düz ovada yolunu şaşırıratasözüZengin, para gücüyle en zor işleri başarır. Züğürt, parasızlık yüzünden, en kolay işi başaramaz.
- zengin giyerse sağlıcakla, fakir giyerse nerden buldu ki derleratasözüZenginin gösterişli giysiler giymesi doğal karşılanır. Fakirin düzgünce giyinmesi yadırganır,çok görülür.
- zengin kesesini döver, züğürt diziniatasözüBir işi yapmak gerektiği zaman, zengin işte para diye kesesini döver. Züğürt ise, yapmak istediği işi parasızlık yüzünden yapamayacağı için dizini döver.
- zengin kesesini, züğürt dizini döveratasözüZengin insanlar yaşadıkları sorunları paralarıyla çözerler.Fakir kişiler ise yeterli paraları olmadığından dertlerine çare bulamazlar, Istırap ve sıkıntı çekerler
- zengin silkinse fakir bay oluratasözüZengin, kazancının küçük bir parçasını verse fakir gönenir, zenginleşmiş gibi olur.
- zenginin azığını, kürk giyer yaz günüatasözüPara, kimi kişileri gösterişe ve budalaca savurganlığa sürükler.
- zenginin basması ipekli görünüratasözüZengin kişilerin giydikleri, yedikleri en pahalısından seçilmiş zannedilir.
- zenginin horozu bile yumurtlaratasözüParalı kişi, kısır sanılan işlerden bile kar sağlama yolunu bulur.
- zenginin iki dünyası da mamurduratasözüVarlıklı kişi, bu dünyada gönlünce yaşar. İbadet sayılan, yoksullara, hayır işlerine yardımlarıyla da öbür dünya rahatını sağlar.
- zenginin malı züğürdün çenesini yoraratasözüBirinin zenginliğinden çok söz etmenin gereksizliğini, yersizliğini belirtmek için söylenir.
- zerdaliden kaval olmaz, al zurnadan haberiatasözüBir işin iyi yapılabilmesi, gereken koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. İşe yaramayan araçlarla beğenilecek bir sonuç elde edilemez.
- ziyan olan koyunun kuyruğu yağlı oluratasözü"Elden kaçırılan fırsatlar küçük olsa da çok büyük görünür. Kişinin dilinden hiç düşmez, hep büyüterek ondan bahseder." anlamında kullanılan bir söz.
- zor kapıdan girerse, şeriat bacadan çıkaratasözüZorbalığın hüküm sürdüğü yerde din, yasa buyrukları yürümez.
- zora dağlar dayanmazatasözüZor kullanan kişilere, çok güçlü sanılan kimseler bile boyun eğer.
- zora, beylerin borcu varatasözüZor kullanan kişilerin istediğini en güçlü kimseler bile verirler.