Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- yorgun eşeğin çüş canına minnetatasözüVerilen dinlenme fırsatı, yorgun kişiyi çok sevindirir.
- yoğun canı alınmazatasözüİstenen şey, vermesi beklenen kişide yoksa istemekte direnmenin anlamı yoktur. Size neversin, canını mı?
- yularsız ata binilmezatasözüBir disipline bağlı olmayan işin başına geçmek doğru değildir.
- yularsız deve yedilmezatasözüDisipline bağlı olmayan kişi, istenildiği gibi yönetilemez.
- yumurtada kıl bitmezatasözüKısır ortamdan verim beklenmez.
- yumurtadan çıkan yine yumurta çıkarıratasözüHer canlı soyuna çeker; soyunun özelliklerini taşır.
- yumurtlayan tavuk bağırgan oluratasözüÇalışkan ve verimli kişi, kendini göstermek ve yaptığı yararlı işi herkese duyurmak içinsesini yükseltir.
- yurdun otlusundan kutlusu yeğdiratasözüİnsan, üzerinde rahat yaşamadıktan sonra yurdu verimli olmuş, neye yarar?
- yuvayı yapan dişi kuşturatasözüBir evin yönetim, geçim düzenini ve ailenin mutluluk içinde yaşamasını kadın sağlar.
- yuyucunun hakkı eline geçsin de ölü ister cennete gitsin ister cehennemeatasözüÜcret karşılığında iş yapan, alacağı paradan başka bir şey düşünmez. Yaptığı işin sahibine kaça mal olacağı gibi şeyler umurunda değildir.
- yük altında ancak eşek kalıratasözü"İnsanlık sıfatı olan kimse kendisine yapılan iyiliğin altında kalmaz. Bir zaman bulur, karşılığını verir" anlamında bir söz.
- yük altında eşek anırmazatasözüAğır bir iş altında bunalmış olan kişi, bu durumdan kurtulmadan birtakım istekler peşinde koşmamalı, örneğin borçlu borcunu ödemeden gücünü aşan giderlerden sakınmalı; bir karşılaşmada yenilen, yüksekten konuşmamalıdır.
- yük altında eşek kalıratasözüİnsan olan, bir kimseden gördüğü iyiliğin altında kalmaz.
- yürük ata kamçı olmazatasözüİşini ivedilik ve yeterlikle yapan kişiyi sıkıştırmak gerekmez.
- yürük ata paha olmazatasözüİşini ivedilik ve yeterlikle başaran kimsenin değeri çok büyüktür.
- yüz verdik Ali'ye geldi sıçtı halıyaatasözüDeğmemesine karşın kendisine önem verilen eğitimsiz, anlayışsız kişi şımarır; terbiyesizce davranışlarda bulunur.
- yüz verme arsız olur, az verme hırsız oluratasözüYönetimin altında bulunan kimseye ikide birde şunu yap, bunu yapma demekle iyi sonuçalınır sanma; onu arsız edersin. Yiyecek, para bakımından sıkıntıya da düşürme. Çünkü hırsızlığa itmiş olursun.
- yüz yüzden utanıratasözüBir kimse, kendisine karşı saygı gösteren kişiden yapmasını isteyeceği şeyi, doğrudandoğruya kendisi söylerse daha etkili olur. Başkasıyla haber yollayarak isterse o kadar etkiliolmaz.-Z-
- yüzü güzel olanın huyu güzel oluratasözüİnsanın yüzü, içinin aynasıdır. Güler yüz her zaman güzeldir: Hoşgörülü, iyi niyetli, uyuşma eğilimli, temiz yürekli kişilerde bulunur.
- yüzü güzele kırk günde doyulur; huyu güzele kırk yılda doyulmazatasözüİlişki kurulacak bir kimsede aranması gereken en önemli nitelik, huy güzelliğidir.
- yılan ne kadar eğri gitse deliğine doğru gireratasözüYabancılarla ilişkisinde dürüst davranmayan kişi yakınlarına karşı doğruluktan ayrılmaz.
- yılan sokan uyumuş, aç kalan uyumamışatasözüAç kalan, yılan sokandan daha çok acı çeker.
- yılana yumuşak diye el sunmaatasözüKişi, yumuşak huylu görünen herkese aldanmamalı; zararsız sanılan her şeye yanaşmamalı;tehlikeli bir durumla karşılaşabileceğini düşünmelidir.
- yılanın başı küçükken eziliratasözüBüyüyeceği belli olan her tehlike, daha başta önlenmeli ve düşman güçlenip büyük zarar verecek duruma gelmeden ezilmelidir.
- yılanın sevmediği ot, deliğinin ağzında biteratasözüBaşkalarına kötülük etmek isteyenler, karşılarında hep hoşlanmadıkları şeyleri bulurlar.
- yılın eksiğini nisan getirir, nisanın eksiğini yıl getirmezatasözüTarım için bütün yıl elverişsiz geçse de nisan ayı elverişli olsa tam ürün alınır. Ama bütün yılelverişli geçse bile nisan elverişsiz olursa, iyi ürün alınamaz.
- yırtıcı kuşun ömrü az oluratasözüBaşkalarına saldırmayı huy edinen kişilerin düşmanları çok olur. Çok geçmeden bu düşmanlar da onun canına kıyarlar.
- zahirenin ambarı sabanın ucundadıratasözüİyi sonuç almak isteyen, işine dört elle sarılmalıdır.
- zaman sana uymazsa sen zamana uyatasözüİçinde yaşanılan zamanın şartları, bizim düşünce ve davranışlarımıza uymayabilir. Kendi düşüncelerimizi kabul ettirmek için etrafımızdakiler ile sürtüşmek doğru değildir. Zamanın gidişine uymak, ona göre davranmak en çıkar yoldur denir
- zararın neresinden dönülse kârdıratasözüSürüp giden zararlı bir işten ne denli erken vazgeçersek, daha sonra uğrayacağımız zararı o denli azaltmış, sonuç olarak o kadar kâr etmiş oluruz.