Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- zelzeleyi gören yangına razı oluratasözüBüyük zorluk ve sıkıntıları atlatan görmüş, geçirmiş kişiler küçük sıkıntı ve zorlukları çabuk atlatır.
- zemheride kar yağmadan kan yağması iyiatasözüZemheride kar, yağmur yağarsa çiftçilerin o mevsimdeki tarla işlerini yapmalarına, tarlayı sürmelerine engel olur. Bu yüzden o yıl iyi ürün alınamaz.
- zemheride sür de çalı ile süratasözüTarlanın zemheride sürülmesi ekinin iyi olması için çok önemlidir.Tarlayı dikkatli ve derin sürmek gerekir.
- zemheride yoğurt isteyen cebinde bir inek taşıratasözüGerçekleşmesi güç bir şey isteyen kimse, isteğini gerçekleştirecek çareyi bulmak zorundadır.
- zengin arabasını dağdan aşırır, fakir düz ovada yolunu şaşırıratasözü"Zengin, para gücüyle güçlükleri yenerken, yoksul, parasızlık nedeniyle en kolay bir işi bile başaramaz." anlamında bir söz.
- zengin arabasını dağdan aşırır, züğürt düz ovada yolunu şaşırıratasözüZengin, para gücüyle en zor işleri başarır. Züğürt, parasızlık yüzünden, en kolay işi başaramaz.
- zengin giyerse sağlıcakla, fakir giyerse nerden buldu ki derleratasözüZenginin gösterişli giysiler giymesi doğal karşılanır. Fakirin düzgünce giyinmesi yadırganır,çok görülür.
- zengin kesesini döver, züğürt diziniatasözüBir işi yapmak gerektiği zaman, zengin işte para diye kesesini döver. Züğürt ise, yapmak istediği işi parasızlık yüzünden yapamayacağı için dizini döver.
- zengin kesesini, züğürt dizini döveratasözüZengin insanlar yaşadıkları sorunları paralarıyla çözerler.Fakir kişiler ise yeterli paraları olmadığından dertlerine çare bulamazlar, Istırap ve sıkıntı çekerler
- zengin silkinse fakir bay oluratasözüZengin, kazancının küçük bir parçasını verse fakir gönenir, zenginleşmiş gibi olur.
- zenginin azığını, kürk giyer yaz günüatasözüPara, kimi kişileri gösterişe ve budalaca savurganlığa sürükler.
- zenginin basması ipekli görünüratasözüZengin kişilerin giydikleri, yedikleri en pahalısından seçilmiş zannedilir.
- zenginin horozu bile yumurtlaratasözüParalı kişi, kısır sanılan işlerden bile kar sağlama yolunu bulur.
- zenginin iki dünyası da mamurduratasözüVarlıklı kişi, bu dünyada gönlünce yaşar. İbadet sayılan, yoksullara, hayır işlerine yardımlarıyla da öbür dünya rahatını sağlar.
- zenginin malı züğürdün çenesini yoraratasözüBirinin zenginliğinden çok söz etmenin gereksizliğini, yersizliğini belirtmek için söylenir.
- zerdaliden kaval olmaz, al zurnadan haberiatasözüBir işin iyi yapılabilmesi, gereken koşulların gerçekleşmesine bağlıdır. İşe yaramayan araçlarla beğenilecek bir sonuç elde edilemez.
- ziyan olan koyunun kuyruğu yağlı oluratasözü"Elden kaçırılan fırsatlar küçük olsa da çok büyük görünür. Kişinin dilinden hiç düşmez, hep büyüterek ondan bahseder." anlamında kullanılan bir söz.
- zor kapıdan girerse, şeriat bacadan çıkaratasözüZorbalığın hüküm sürdüğü yerde din, yasa buyrukları yürümez.
- zora dağlar dayanmazatasözüZor kullanan kişilere, çok güçlü sanılan kimseler bile boyun eğer.
- zora, beylerin borcu varatasözüZor kullanan kişilerin istediğini en güçlü kimseler bile verirler.
- zorla güzellik olmazatasözüKişiye, beğenmediği şey zorla beğendirilemez.
- zurnada peşrev olmazatasözüRasgele yapılan plansız işte usül, kaide aranmaz. İş, kendi kendine nasıl yürürse yürür.
- zurnayı biz çaldık parsayı o topladıatasözüHaksızlık edip hazıra konanlar için söylenir.
- zürefanın düşkünü, beyaz giyer kış günüatasözüDaha önce iyi bir durumda olan kişi bu konumunu kaybettiğinde uygun olmayan, yersiz davranışlarda bulunur.
- züğürt olup düşünmektense uyuz olup kaşınmak yeğdiratasözüUyuz olup kaşınmak, insanı çok rahatsız eder. Ama züğürtlük dolayısıyla ne yapacağım diyedüşünmek, daha çok rahatsız eder.
- züğürtlük, zadeliği bozaratasözüSoylu kimse züğürtleyince, soyluluğu unutulur.
- zırva tevil götürmezatasözüSaçma söz -ne denli akla yatacak bir anlamla yorumlanmak istenirse istensin- niteliğini değiştirmez.
- Çivi çiviyi sökeratasözüGüç bir şey, güçlü bir şeyle yenilir.
- Çıkmamış candan ümit kesilmezatasözüÖlmemiş kimseden yaşama umudu tükenmez.
- âdemoğlu hilebazdır, kimse bilmez fendini; her kime rağbet edersen, sakın andan kendiniatasözüİnsanların hilelerini önceden kestirmek zordur; değer verdiğin kişiye karşı bile temkinli ol.