Şiir

İç Sayfa

Recaizade Mahmut Ekrem · Recaizade Mahmut Ekrem kimdir?

Durdu dîvân-ı Hak’ta ol âgâh Cilve kıldu fe sümme vechü’l lâh Oldu bâdi-i şerh-i sadr-ı kalem Sırr-ı ikra’ va Rabbüke’l-Ekrem Şâir-i pâkize-gû izzetlü Memdûh Fâik Beyefendi hazretlerinin ihsan buyurdukları takrîz-i beliğdir. “Âferîn mîr-i Ekrem-i hoş-tab Kıldı âsârını ser-â-ser cem Andırır şu eser gülistânı Olsa şâyeste hattı reyhânî Varak-ı tâzesi semen-sâdır Her gazel bir gazâl-i ma’nâdır Bunu tekrâr edenler âşık olur Çünkü ma’şûku vasfın onda bulur Mevc urur cûy-ı cân midâdında Tâb-ı ta’bîr var sevâdında Reşk eder âftâb matla’ında Hâme ser-dâde oldu makta’ında İşte Fâ’ik kalem gelip vecde Eyledi beyt-i Ekrem’e secde

Şiir açıklaması

Bu şiir, Recaizade Mahmut Ekrem’in eserini öven bir takriz niteliğindedir. Açılış dizelerinde kalem ve yazının bir sırrı açığa çıkardığı izlenimi verilir. Ardından Memduh Fâik Beyefendi’nin övgüsü aktarılır; Ekrem’in eserleri bir gülistana, yani çiçekli bir bahçeye benzetilir. Taze sayfalar, çiçekler, ceylanlar, akan su ve güneş imgeleri şiirlerin güzelliğini ve canlılığını öne çıkarır.

“Her gazel bir gazâl-i ma’nâdır” dizesi, eserdeki her gazeli anlam bakımından değerli ve çekici gösterir. Gazel, sözlükte Divan edebiyatında genellikle lirik konularda yazılan, 5-10 beyitlik nazım biçimi olarak tanımlanır. Şiirde Ekrem’in eserlerini tekrar tekrar okuyanların âşık olacağı söylenir; âşık, bir kimseye ya da şeye aşırı sevgi ve bağlılık duyan kişidir. Genel olarak metin, şiir sanatına duyulan hayranlığı ve Ekrem’in kaleminin övülmesini anlatır.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

gazel: Divan edebiyatında 5-10 beyit arasında değişen, ilk beytinin dizeleri birbiriyle, sonraki beyitlerinin ikinci dizeleri birinci beyitle uyaklı, genellikle lirik konularda yazılan nazım biçimi.
badi: ördek
makta: Kalem ucunu düzeltmeye yarayan kemikten yapılmış araç.
sadır: Göğüs, sine
tekrar: Aynı olayın, işin, hareketin yeniden ortaya çıkışı, tekrarlanması
beyt: ev
matla: Gök cisimlerinin doğması
cilve: hoşa gitmek için yapılan davranış, kırıtma, naz
ser: baş
âşık: Bir kimseye veya bir şeye karşı aşırı sevgi ve bağlılık duyan, vurgun, tutkun kimse.
şerh: açma, ayırma
çünkü: şu sebeple, şundan dolayı, zira
her: önüne geldiği ismin benzerlerini "teker teker hepsi, birer birer hepsi, birer birer tamamı" anlamıyla kapsayacak şekilde genelleştiren söz
beyefendi: saygı belirtmek için erkek adlarının sonuna getirilen veya bu isimlerin yerine kullanılan unvan

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)