“Gizemler henüz mucize boyutuna ulaşmış değildir.”

Bu söz, Goethe'nin doğaya ve bilgiye yaklaşımındaki ölçülü, gözlemci tutumu yansıtır. Bir şeyin gizemli olması, onun doğaüstü bir mucize olduğu anlamına gelmez; insan henüz açıklayamadığı pek çok olayı, yeterince bilmediği için 'mucize' gibi görebilir. Goethe için gizem, çoğu zaman bilginin sınırında duran bir alandır; mucize ise bu sınırın ötesine yapılan aceleci bir yorumdur.

Bu ayrım, Aydınlanma sonrası düşüncenin de önemli bir unsurudur. Doğa olayları karşısında hayret etmek başka şeydir, onları hemen doğaüstü güçlere bağlamak başka şey. Goethe, bilimle de yakından ilgilenen biri olarak, gizemi reddetmez ama onun henüz anlaşılmamış olanla ilgili olduğunu ima eder.

Söz bugün de bilinmeyen karşısında acele yargılara varmak yerine, araştırmaya ve anlamaya devam etmek gerektiğini hatırlatır.

Bu özdeyiş, Goethe'nin ölümünden sonra 1833'te yayımlanan 'Maxims and Reflections' (Maximen und Reflexionen) adlı derlemesinde yer alır. Eser, Goethe'nin uzun yaşamı boyunca bilim, sanat, ahlak ve doğa üzerine tuttuğu notlardan oluşur. Sözün geçtiği bölüm, onun doğa bilimlerine ve bilginin sınırlarına dair düşüncelerini yansıtır.