“Emperyalizm çağında proletarya ve Komünist Enternasyonal için, somut ekonomik olguları saptamak ve tüm sömürge ve ulusal sorunları çözerken soyut ilkelerden değil, somut gerçekliğin olgularından yola çıkmak özellikle önemlidir.”

Lenin bu sözüyle, siyasal kararların soyut ilkelerden değil, somut gerçekliğin analizinden çıkması gerektiğini vurgular. Ona göre emperyalizm çağı, ekonomik ilişkilerin dünya ölçeğinde son derece karmaşık ve eşitsiz bir görünüm aldığı bir dönemdir. Bu koşullarda, proletarya ve onun uluslararası örgütü olan Komünist Enternasyonal, sömürge ve ulusal meseleleri ele alırken genel geçer formüllere başvuramaz; her ülkenin ve bölgenin kendine özgü ekonomik yapısını, sınıf ilişkilerini ve tarihsel koşullarını incelemek zorundadır.

Sözün merkezinde, Marksist yöntemin somutluk ilkesi yer alır. Lenin, "soyut ilkeler" ifadesiyle, her duruma aynı kalıbı uygulayan dogmatik yaklaşımları eleştirir. Örneğin, sömürge ülkelerdeki ulusal kurtuluş hareketlerinin nasıl değerlendirileceği sorusu, yalnızca teorik şablonlarla değil, o ülkenin kapitalist gelişme düzeyi, toprak ilişkileri ve emperyalist güçlerle bağımlılık biçimleri incelenerek yanıtlanabilir. Bu yaklaşım, Lenin'in siyasal stratejide teori ile pratiği birleştirme çabasının özlü bir ifadesidir.

Bugün bu düşünce, siyasal ve toplumsal analizde veriye dayanmanın ve bağlamı dikkate almanın önemini hatırlatan bir ilke olarak da okunabilir: Evrensel doğrular, ancak somut koşulların dikkatli incelenmesiyle anlamlı hâle gelir.

Söz, Lenin'in Komünist Enternasyonal'in 1920 yılında düzenlenen II. Kongresi için hazırladığı "Ulusal ve Sömürge Sorunları Üzerine Tezler" çalışmasında geçer. Lenin bu tezleri, sömürge ve yarı-sömürge ülkelerdeki ulusal kurtuluş hareketlerine yönelik komünist stratejiyi belirlemek amacıyla yazmıştır. Kongre, Rusya'daki iç savaşın sürdüğü ve emperyalist güçlerin yeni kurulan Sovyet devletine karşı müdahalede bulunduğu bir dönemde toplanmıştır. Lenin bu metinde, özellikle Doğu halklarının uyanışını ve sömürgecilik karşıtı hareketleri, dünya devriminin stratejik bir bileşeni olarak değerlendirir ve komünist partilere her ülkenin somut ekonomik ve toplumsal koşullarını inceleme görevi verir.