Ünlü söz
“İnsanın doğruyu yanlıştan ayırt edebilmesi, diğer yaratıklara karşı zihinsel üstünlüğünü kanıtlar; ama yanlış yapabilmesi, yanlış yapamayan hiçbir yaratığa kıyasla ahlaki açıdan ondan aşağı olduğunu gösterir.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
İngilizce aslı
The fact that man knows right from wrong proves his intellectual superiority to the other creatures; but the fact that he can do wrong proves his moral inferiority to any creature that cannot.
Ne anlatıyor?
Mark Twain bu sözüyle insanın ahlaki konumuna dair çarpıcı bir paradoks ortaya koyuyor. İnsan, doğru ile yanlışı ayırt edebilme yetisiyle diğer canlılardan ayrılır; bu, onun düşünsel kapasitesinin bir göstergesidir. Ancak bu bilgi, beraberinde ahlaki bir sorumluluk ve risk getirir: İnsan, doğruyu bilmesine rağmen bilinçli olarak yanlışı seçebilir.
Diğer hayvanlar ise içgüdüleriyle hareket eder ve ahlaki bir seçim yapma kapasiteleri yoktur. Bu yüzden onların eylemleri ahlaki açıdan yargılanamaz; bir aslanın avını öldürmesi 'yanlış' değildir. Buna karşılık insan, zihinsel üstünlüğünü zalimlik, bencillik ve adaletsizlik için kullanabildiği ölçüde, ahlaki açıdan en aşağı konuma düşer.
Twain'in bu ironik gözlemi, ahlaki bilgi ile ahlaki davranış arasındaki uçuruma işaret eder. İnsanı üstün kılan yeti, aynı zamanda onun en büyük kusurunun da kaynağıdır. Bu düşünce, Twain'in insan doğasına yönelik eleştirel ve karamsar bakışının özlü bir ifadesidir.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.
Kaynak
- Eser: What Is Man? (1906)
- Künye: Ch. 6
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Mark_Twain
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Kilisede kimse yoktu, belki bir iki domuz hariç, çünkü kapıda kilit yoktu ve domuzlar yazın puncheon döşemeyi sever çünkü serindir. Fark ettiyseniz, çoğu insan kiliseye yalnızca gitmesi gerektiğinde gider; ama domuz başkadır.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“O kurbağanın, herhangi bir kurbağadan daha iyi olduğuna dair hiçbir özellik göremiyorum.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Şu anda bu topraklarda sallanan üç ya da dört milyon beşik arasında öyleleri var ki, hangileri olduklarını bilebilseydik, bu ulus onları kutsal şeyler olarak çağlar boyu korurdu.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Doğruyu söylersen hiçbir şeyi hatırlamak zorunda kalmazsın.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Yuvarlak bir adamın kare bir deliğe hemen oturması beklenemez. Şeklini değiştirmek için zamana ihtiyacı vardır.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Zarar verici bir yalan takdire değer olmayan bir şeydir; ve aynı şekilde, aynı ölçüde, zarar verici bir hakikat de öyledir—ki bu, iftira hukuku tarafından kabul edilen bir olgudur.”
— Mark Twain (1835 – 1910)