Ünlü söz
“Şu inatçı gerçeğin etrafından dolaşmak mümkün değildi: tatlı çalmak yalnızca "aşırma" iken, domuz pastırması, jambon ve bu türden değerli şeyleri almak dümdüz hırsızlıktı — ve Mukaddes Kitap'ta buna karşı bir emir vardı. Böylece içlerinden, bu işte kaldıkları sürece korsanlıklarının bir daha hırsızlık suçuyla lekelenmemesine karar verdiler.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
İngilizce aslı
There was no getting around the stubborn fact that taking sweetmeats was only "hooking," while taking bacon and hams and such valuables was plain simple stealing — and there was a command against that in the Bible. So they inwardly resolved that so long as they remained in the business, their piracies should not again be sullied with the crime of stealing.
Ne anlatıyor?
Twain bu sözlerde çocukların ahlak anlayışını, gülünç bir vicdan muhasebesi üzerinden anlatır. Tom ve arkadaşları korsancılık oynayıp başkalarından yiyecek alırken, kendi koydukları kurallar çerçevesinde hangi eylemlerin masum bir oyun, hangilerinin gerçek bir suç olduğunu ayırmaya çalışırlar. Tatlı "aşırmak" onlara göre kabul edilebilir; ama jambon ve pastırma gibi değerli şeyleri almak gerçek hırsızlıktır. Bu ayrım, çocukların yetişkin dünyasının ahlaki yasalarını ne kadar seçici ve kendi çıkarlarına uygun biçimde yorumladığını gösterir.
Bu sahnedeki ironi, sözde korsanlık gibi ciddi bir suç oyununu benimseyen çocukların, asıl mesele sıradan hırsızlık olduğunda İncil'deki emirlere sığınmalarıdır. Twain burada yalnızca çocuk aklıyla eğlenmez; aynı zamanda insanın ahlaki normları nasıl esnettiğine, günah ve suç kavramlarını kendi rahatına göre nasıl yeniden tanımladığına dair evrensel bir zayıflığa işaret eder. Kurallar, işimize geldiği ölçüde bağlayıcı olma eğilimindedir.
Bugün de bu tür seçici ahlak anlayışı, küçük toplumsal ikiyüzlülüklerden büyük etik tartışmalara kadar pek çok alanda karşımıza çıkar. İnsanların kendi davranışlarını gerekçelendirme biçimi, çoğu zaman Twain'in alaycı gözlemiyle örtüşür: değerli görünen şeyler için katı ahlaki ölçüler geçerliyken, küçük ve önemsiz sayılan ihlaller kolayca mazur görülür.
Hangi bağlamda söylendi?
Söz, Tom Sawyer'ın Maceraları'nın on üçüncü bölümünde, Tom, Huckleberry Finn ve Joe Harper'ın korsan olmaya karar verip Jackson Adası'na kaçtıkları bölümde geçer. Çocuklar aç kalınca köyden yiyecek almayı tartışır ve korsanlık ile hırsızlık arasındaki ahlaki sınırı kendilerince belirlemeye çalışırlar. Twain, bu vicdan tartışmasıyla çocukların saf ama çıkarcı mantığını ve toplumsal ahlak kurallarını özümseme biçimlerini mizahi bir dille sergiler.
Kaynak
- Eser: The Adventures of Tom Sawyer (1876)
- Künye: Ch. 13
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Mark_Twain
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“Kilisede kimse yoktu, belki bir iki domuz hariç, çünkü kapıda kilit yoktu ve domuzlar yazın puncheon döşemeyi sever çünkü serindir. Fark ettiyseniz, çoğu insan kiliseye yalnızca gitmesi gerektiğinde gider; ama domuz başkadır.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Calaveras ilçesindeki herhangi bir kurbağadan daha uzağa zıplayabileceğine dair kırk dolarına bahse girerim.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“O kurbağanın, herhangi bir kurbağadan daha iyi olduğuna dair hiçbir özellik göremiyorum.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Şimdi hızla varlıktan yoksulluğa yükseliyor.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Okur, tut ki bir aptalsın. Ve tut ki Kongre üyesisin. Ama kendimi tekrar ediyorum.”
— Mark Twain (1835 – 1910)
“Zarar verici bir yalan takdire değer olmayan bir şeydir; ve aynı şekilde, aynı ölçüde, zarar verici bir hakikat de öyledir—ki bu, iftira hukuku tarafından kabul edilen bir olgudur.”
— Mark Twain (1835 – 1910)