“Otlakları, kırları ve önderleri söyledim.”

Bu söz, Virgil'in başlıca eserlerinin konularını özetleyen bir tür sanatsal vasiyet veya otobiyografik not niteliğindedir. 'Otlaklar', çobanların dünyasını konu alan pastoral şiirleri; 'kırlar', çiftçilik ve toprak hayatını işleyen didaktik eseri; 'önderler' ise kahramanlık ve devlet kuruluşunu anlatan destanı işaret eder. Böylece üç kelime, şairin edebî üretiminin ana eksenlerini bir araya getirir.

Sözün gücü, koca bir edebî kariyeri son derece yalın ve simetrik biçimde özetlemesinden gelir. Kırsal hayattan büyük siyasal anlatılara uzanan bu sıralama, Virgil'in eserlerindeki tematik gelişimi de yansıtır. Aynı zamanda şairin ardında bıraktığı yapıtı bütünlüklü bir miras olarak sunduğunu gösterir.

Bugün bir okur için bu ifade, sanatçının kendi üretimine dönüp baktığında onu nasıl özetleyebileceğine dair bir örnektir. Eserlerinin içeriğini bilenler için anlamlı bir özet, bilmeyenler içinse Virgil'in edebî dünyasına açılan kısa bir kapıdır.