Fıkra

Allah Taksimi mi Kul Taksimi mi

Nasreddin Hoca

Çocuklar, mahallede birbirlerine girmişler. Kavga döğüş, kıyamet. Ele geçirdikleri bir kucak cevizi bir türlü doğru dürüst bölüştüremiyorlarmış. Kavganın kızıştığı bir sırada Hoca da oradan geçiyormuş. Çocuklar koşarak ona başvurmuşlar: – Hoca Efendi, ne olur, şunları bize güzelce bölüştürüver. Çocuklar bir kenara çekilmişler. Hoca geçmiş cevizlerin başına: – Çocuklar demiş, Allah taksimi mi istersiniz, yoksa kul taksimi mi? Çocukların hepsi birden: – Allah taksimi, Allah taksimi! diye bağırmışlar. Bunun üzerine Hoca bir avuç ceviz alıp bir çocuğa vermiş. Arkasından iki cevizi bir başkasına, birkaç avucu ötekine, beş altı taneyi berikine. Bazı çocuklara da hiç vermemiş. Çocuklar Hoca'ya itiraza başlamışlar. – Bu nasıl taksim Hoca Efendi, haksızlık ettin, demişler. Hoca da: – Çocuklar, demiş, siz benden Allah taksimi istemediniz mi? Allah taksimi böyledir. O, dilediğine az, dilediğine çok verir, hiç vermediği de olur, herkes kısmetine boyun eğer!

Fıkra açıklaması

Mahalledeki çocuklar, ele geçirdikleri cevizleri paylaşamayınca kavga etmeye başlar. Oradan geçen Nasreddin Hoca’dan cevizleri bölüştürmesini isterler. Hoca, paylaşımın “Allah taksimi” mi yoksa “kul taksimi” mi olacağını sorar. Çocuklar hep birlikte Allah taksimini seçince Hoca cevizleri eşit dağıtmaz: Birine çok, birine az verir, bazı çocuklara ise hiç vermez.

Çocuklar bu dağıtımın haksız olduğunu söyleyince Hoca, onların kendi istediği taksimi uyguladığını belirtir. Fıkranın nüktesi, çocukların seçtikleri paylaşım biçiminin sonucuna itiraz etmeleridir. “Allah taksimi” sözü burada, insanların paylarının farklı olabileceği düşüncesini anlatmak için kullanılır; Hoca’nın cevabı, çocukların adalet beklentisiyle yaptıkları seçimi karşı karşıya getirir.

Fıkra, eşit paylaşımın ve adil davranmanın önemini düşündürür. Aynı zamanda insanların, kendi istekleriyle seçtikleri bir durumun sonucunu kabullenmekte zorlanabileceğini gösterir. Son cümledeki “herkes kısmetine boyun eğer” ifadesi, Hoca’nın çocuklara verdiği cevaptır; fakat çocukların itirazı, eşitsizliğin adalet duygusunu nasıl harekete geçirdiğini de ortaya koyar. Böylece eser, kısa ve mizahi bir olay üzerinden paylaşma, seçim ve adalet konularını işler.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

eğer: şart anlamını güçlendirmek için şartlı cümlelerin başına getirilen kelime
hoca: İslam'da din görevlisi
taksim: parçalara bölme, bölüştürme
kavga: düşmanca davranış ve sözlerle ortaya çıkan çekişme veya dövüş, münazaa
kıyamet: tek tanrılı dinlerin inanışına göre dünyanın sonu ve bütün ölülerin dirilerek mahşerde toplanacağı zaman, hesap günü, kıyamet günü, mahşer günü
oradan: sözü edilen yerden
haksızlık: haksız olma durumu
herkes: (belgisiz adıl): insanların bütünü, cümle âlem, her biri, kâinat
üzerine: üstüne
birden: bir defada
başına: tek başına

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)