Fıkra

Ocak

Nasreddin Hoca

Hoca, bir gün evde ocak yakmağa kalkmış. Üfler, üfler, ocağı bir türlü yakamazmış. Ne yaptıysa kâr etmemiş. Buna fena halde kızan Hoca, yukarı çıkıp karısının hotozunu aldığı gibi ocak başına inmiş. Hoca, hotozu kendi başına takarak başlamış yine ocağı üflemeğe. Bu sefer odunlar, bir iki üfleyişte parlayıverince Hoca, söylenmeğe başlamış: – Meğer ocak da bizim hatundan korkarmış; hotozu görür görmez imana geldi.

Fıkra açıklaması

Hoca, evde ocağı yakmak için ne kadar üflese de başarılı olamaz. Bunun üzerine karısının hotozunu alıp başına takar ve ocağı yeniden üfler. Odunlar bu kez hemen tutuşunca Hoca, “Meğer ocak da bizim hatundan korkarmış” der. Buradaki “meğer”, sonradan anlaşılan bir durumu bildiren sözdür.

Fıkranın nüktesi, ocağın ateş almasını Hoca’nın üflemesine değil, karısının hotozunu görüp korkmasına bağlamasıdır. Ocağa korkma ve “imana gelme” gibi insana özgü davranışlar yüklenir; bu abartı, sözün komik etkisini yaratır. Hoca’nın sözü gerçek bir dinî açıklama değil, beklenmedik sonucu komik biçimde yorumlamasıdır. Fıkra, rastlantılara hemen gerçek dışı nedenler yakıştırmanın güldürücü olabileceğini gösterir.

Açıklama, sözlükteki tanımlardan yararlanılarak yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır.

Metindeki kelimelerin anlamları

hoca: İslam'da din görevlisi
kızan: oğlan.
meğer: Önceden bilinmeyen, farkında olunmayan, sonradan anlaşılan bir durumu bildiren bir söz; meğerse, meğersem.
başına: tek başına

Metin: Vikikaynak · Kamu malı (telif süresi dolmuş eser)