Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- bey aşı borç, düğün aşı ödünçatasözüBeyin sofrası çok zengin olur. O sofrada ağırlanan kimsenin, karşılık olarak beye yemekvermesi kolay olmadığından bu bir borç olarak kalır. Düğün aşı yiyen ise günün birindekendisinin yapacağı düğüne, birinci düğün sahibini çağırır, böylece ödüncün altından kalkmışolur.
- bey buyurur, cellat keseratasözüEgemen kişinin haksız buyruğunu yerine getiren, buyruk kulu olduğu için, suçsuzdur. Suçuişleyen, buyruğu verendir.
- bey oğlu kulluk, kul oğlu beylikatasözüHiçbir kimse için süreli bir yaşam düzeyi yoktur. Yüksek düzey insanı düşkün durumagelebilir; düşkün durumda olan da yükselebilir; zenginleşebilir.
- beyaz saç aklın değil, yaşın işaretidiratasözüSaçın ağarması kişinin yaşlandığını gösterir; bilge ya da akıllı olduğunu tek başına göstermez.
- beyazın adı tadıatasözüBeyaz tenli olanlar, güzel sayılır; ancak bu, aldatıcı bir görünüşten ileri gelir. Gerçek güzellik ve şirinlik esmerlerdedir.
- beyden gelen bey sayılıratasözüHatırı sayılan kişinin sözlerini, isteklerini başkasına ileten buyruk kuluna, hatırlı kişinin kendisi gelmiş gibi saygı gösterilmesi gerekir.
- beyler buyruğu yoksula kan ağlatıratasözüHalkı yönetenler, uygulama olanağını düşünmeden buyruklar verirler. Halkı sıkıntıya sokar, ezerler.
- beylik çeşmeden su içmeatasözüResmi işlere yanaşmak tehlikelidir. Hükümet, hatıra hayale gelmeyen bir noktadan size büyük sorumluluk çıkarır.
- bez alırsan Musul'dan, kız alırsan asildenatasözüNe alacaksanız cinsini, aslını biliniz, güvenerek alınız: Musul bezinin sağlam, güzelolduğuna, soylu kızın terbiyesine, namusuna güvendiğiniz gibi.
- bezi herkesin arşınına göre vermezleratasözü"Genel kurallar kişilerin isteklerine göre bozulamaz." anlamında bir söz.
- beş kuruşluk fener o kadar yanaratasözüUcuz ve niteliksiz bir şeyin ömrü de kısa olur; bir şeyin dayanıklılığı çoğu zaman niteliğiyle ve değeriyle orantılıdır.
- beş kuruşun varsa beş yere düğümleatasözüKişi savurgan değil tutumlu olmalı, parasını iyi korumalıdır.
- beş kuruşun üstünde oturmaya beş batman göt gerekatasözüKişinin kazancından, az da olsa para artırması büyük azim ve irade ister.
- beş para giren ev yıkılmamışatasözüÇalışıp para kazanmanın yoluna bakılmalıdır. Kazanç az da olsa ailenin yaşam düzenibozulmaz.
- beş parmak bir olmazatasözü"İnsanlar arasında çeşitli yönlerden farklılıkların bulunması doğaldır." anlamında bir söz.
- beş parmağın beşi de bir değilatasözüİnsanlar birbirinden farklı özelliklere ve yeteneklere sahiptir; hepsini aynı görmek doğru değildir.
- beş parmağın hangisini kessen acımaz?atasözüİnsan evlatlarını birbirinden ayırt etmez. Hangisine zarar gelse aynı üzüntüyü duyar.
- beş tavuğa bir horoz yeteratasözüBeş kadını yönetmek ve korumak için bir erkek yeter.
- beşe, bakma çiftten başka işeatasözüYediye'nin yelleri beşe'nin selleri sözünde de geçen beşe şubat sonlarıyla martı kapsayanzamandır.
- bilgisiz insan meyvesiz ağaca benzeratasözüBilgisiz insan, meyve vermeyen ağaç gibi çevresine yarar sağlayamaz.
- bilinmedik aş, ya karın ağrıtır ya başatasözüİyi tanınmayan ya da denenmemiş bir şey insana beklenmedik sıkıntılar çıkarabilir; bilinmeyen işe girişirken dikkatli olmak gerekir.
- bilmediklerimi ayağımın altına koysam, başım göğe değeratasözüİnsanın bilmediği şeyler çoktur; kişi bilgisinin sınırlı olduğunu kabul etmelidir.
- bilmemek ayıp değil, sormamak ayıpatasözüİnsan her şeyi bilemez. Bu, kusur değildir. Ancak bilmediği bir işi, sorup öğrenmeden yapmaya kalkışmak kusurdur. Çünkü yanlış ve zararlı bir yola sapılmış olabilir.
- bilmemek ayıp değil, öğrenmemek ayıptıratasözüBir şeyi bilmemek kusur değildir; öğrenme olanağı varken öğrenmeye çalışmamak kusurdur.
- bilmemek değil öğrenmemek ayıptıratasözüİnsanlar her şeyi bilemez bu kusur değildir fakat insanlar bir şeyler öğrenmeye çalışmazsa bu kusurdur
- bin atın varsa bin dinlen, bir atın varsa in dinlenatasözüElindeki imkânı gözeterek davranmalı, tek olan şeyi yıpratmamak için gerektiğinde ondan vazgeçip dinlendirmelisin.
- bin atın varsa inişte in, bir atın varsa yokuşta binatasözüÜzerinde yük bulunan at, yokuş aşağı ine İnsan ise inişi yorulmadan iner de yokuşa çıkarken yorulur.
- bin bilsen de bir bilene danışatasözüİnsan bir şeyi çok iyi bilirse bilsin kendisinden daha iyi bilen bulunur. Onun için, bir işe başlamadan o iş üzerindeki geniş bilgisi herkesçe kabul edilen kimsenin düşüncesi alınmalıdır.
- bin delik bir yamaatasözüEldeki imkânların mevcut sorunları çözmemesi durumu
- bin dinle, bir söyleatasözüKonuşmadan önce iyi dinlemek ve düşünerek, ölçülü konuşmak gerekir.