Atasözleri
Uzun deneyimlerin ürünü olan, öğüt veren ve kuşaktan kuşağa aktarılan kalıplaşmış sözler.
2.669 madde
- dene altını mihenk taşında, dene insanı bir başındaatasözüAltının ayarı mihenk taşında belli olduğu gibi insanın değeri de yaptığı işte gösterdiği başarıderecesi ile ölçülür.
- denenmişi denemek ahmaklıktıratasözüBaşarısızlık, tembelliği daha önceki denemelerle anlaşılmış olan kişiye belki başarır diyeyeni görev vermek, akıllıca bir davranış değildir.
- deniz bal olmuş, fukara kaşık bulamamışatasözüHer yanda bol kazanç ve nimet dolu olsa, yararlanma olanağı bulunmayanlar için neye yarar!
- deniz dalgasız olmaz, gönül sevdasız olmazatasözüHer denizde az çok dalga bulunduğu gibi her gönülde de bir sevda vardır.Hem de bitmeyen sevdalar.
- deniz dalgasız olmaz, kapı halkasızatasözüHer nesnenin kendisine özgü nitelikleri, kendisinden ayrılmayan özellikleri vardır.
- denizdeki balığın pazarlığı olmazatasözüDaha ele geçmemiş olan, birçok güçlükler yenildikten sonra ele geçirilebileceği umulan nesnenin alımı, satımı üzerine konuşulmaz. Konuşulursa yok pahasına bir satış yapılır.
- densiz deve kuyruğu, deh! demeden sallanıratasözüDensiz kişi, hiç gereği yokken kendisini ilgilendirmeyen işlere burnunu sokar.
- derdi veren devasını da veriratasözüHer sıkıntının, üzüntünün bir çaresi vardır.
- derdin yoksa söylen, borcun yoksa evlenatasözüDerdi olmayan kimse, önemsiz şeyleri kendine dert edinir, söylenir. Herkes de onu derdi var sanır. Borcu olmayan kimse de evlenirken birçok şeyler satın almak zorunda kalır; borç altına girer.
- derdini söylemeyen derman bulamazatasözüBizim çözüm yolunu bulamadığımız birçok güçlüklere başkaları çözüm bulabilirler. Ancak sıkıntımızın ne olduğunu kimseye söylemezsek bunun giderilmesi yolunu gösteren bulunmaz. Derdimize derman bulabilmek için onu, bize yardımı dokunabilecek kimselere söylemeliyiz.
- dereyi, tepeyi sel bilir; iyiyi kötüyü el biliratasözüDoğa yasasına göre sel nasıl dereden atar, tepeye çıkamazsa kamu da insanların iyisini,kötüsünü öylece ayırt eder.
- derin su yavaş akaratasözüBilgili, dengeli kişi, bir konuda karar vermek ve eyleme geçmek için acele etmez; uzun uzun düşünür.
- dert Deli Ahmet'in başındaatasözüHerkes bir yolunu bulup sorumluluktan kurtulur. Sorumluluk kimsesizin üstünde olur.
- dert ağlatır, aşk söyletiratasözüDerdi olan acı çeker, ağlar; çaresizliğine üzülür, ağlar. Aşka düşen kimsenin ise içindeduygular, tutkular kaynaşmaktadır. Bunları dışa vurup ferahlamak isteği onu durmadan söyletir.
- dert bir olaydı ağlamak kolaydıatasözüBir tek derdi olan kişi ağlar. Ama derdi birden çok olana ağlamak da yetmez.
- dert gezmiş, derman beraber gezmişatasözüHerkesin derdi, sıkıntısı vardır. Ama bunların çareleri de vardır. İnsan derdi çekip durmamalı; çareye başvurmayı ihmal etmemelidir.
- dert gider amma yeri boş kalmazatasözüİnsan her zaman dert içindedir. Bir dertten kurtulsa başka bir derde düşer.
- dert, çekene görediratasözüHerkesin derdi vardır. Bir derdin ağırlığı, hafifliği de ona uğrayan kişinin etkilenme derecesiyle ölçülür. Bir kimse için büyük olan bir dert, başka bir kimse için küçüktür, belki de hiç sorun değildir.
- dertsiz baş olmazatasözüHerkesin az, çok derdi vardır. Derdi olmayan kimse yoktur.
- dertsiz baş terkide gerekatasözüYaşayıp da dertsiz olan kimse yoktur. Bir başın dertten kurtulabilmesi için, kesilen düşmankellesi gibi, terki heybesine konulmuş olması gerekir. Yani bir baş, ancak öldükten sonra derttenkurtulabilir.
- dertsiz baş, bostan korkuluğundaatasözüHer insanın bir derdi vardır. Derdi olmayanlar ancak cansız varlıklardır.
- dertsiz baş, mezara taşatasözüİnsan başı, ancak mezara girdiği zaman dertten kurtulur. Mezar taşıyla temsil edilen baş da dertsizdir.
- dertsiz bir kabak varmış, onun da başını kesip içini oymuşlaratasözüKesin olarak bilinmelidir ki dertsiz sanılan kişilerin de dertleri vardır.
- derviş tekkede, hacı Mekke'de bulunuratasözüHerkes kendisine yakışan ve uğraştığı işle ilgili yerde bulunur.
- dervişin fikri ne ise zikri de oduratasözüİnsanın, kafasının içindeki düşünce ne ise konuşmasında da onu dile getirir.
- dervişlik olaydı taç ile hırka, ben de alırdım otuza kırkaatasözüÖnemli bir düzeye ulaşmak görünüşte benzemekle gerçekleşebilseydi, herkes kolayca bu düzeye ulaşırdı.
- destursuz bağa gireni sopa ile kovarlaratasözü"Bir yere izinsiz girmek ya da bir işe izinsiz el atmak kötü karşılanır." anlamında bir söz.
- destursuz bağa girilmezatasözüİzin alınarak yapılması gereken bir işi izin almadan yapan, bunun cezasını görür.
- deve Kâbe'ye gitmekle hacı olmazatasözüGerekli niteliklerden yoksun olan kişi, biçimsel eylemlerle kişiliğine değer kazandıramaz. Nesneler ve olaylar da böyledir.
- deve boynuz ararken kulaktan olmuşatasözüElindeki ile yetinmeyip daha çoğunu isteyen, elindekini de yitirir.