Nefes (Kul Himmet)

Kul Himmet’in bu nefesi, insanın sözüne ve davranışına dikkat etmesini öğütleyen bir şiirdir. Şair; başkasının kusurunu araştırmak yerine kişinin önce kendine bakmasını ister. “Kendimiz görelim, elde nemiz var” dizesi, başkalarını yargılamadan önce kendi eksiklerimizi görmemiz gerektiğini anlatır. Doğru konuşana dil uzatmamak, gıybet etmemek ve öfkeyle kötü söz söylememek de bu öğüdün parçalarıdır.

Şiirdeki ağaç, dal, gül, diken, bal ve su imgeleri, her şeyin görünüşüne aldanmama düşüncesini destekler. Meyvesiz dal ve lezzetsiz bal, insana yarar ya da tat vermeyen şeyleri; dikende açan gül ise her güzelliğin kusursuz olmayabileceğini düşündürür. “Her akan sulardan abdest alınmaz” dizesi, ibadet için abdestin belirli bir uygulama olduğunu hatırlatırken, şiirin genelinde her seçeneğin uygun olmayabileceğine dair bir uyarı olarak da yer alır.

“İhtilaf” ayrılık ve anlaşmazlık demektir. Şair, anlaşmazlıkların çoğaldığı bir ortamdan söz eder; insanları sohbetten uzaklaşmamaya çağırır. “Halk” burada bir topluluk, insanlar bütünü olarak düşünülebilir. Herkese minnet etmemek öğüdündeki “minnet”, gönül borcudur; şiir, gönül borcunu gelişigüzel üstlenmemeyi söyler.

Son kıtada Kul Himmet, Ali’yi ve Hünkâr Hacı Bektaş Veli’yi anar; onların yoluna ve erkânına bağlılığını dile getirir. Böylece şiir, öz denetim ve ölçülü davranış öğütlerini bir yol bağlılığı ifadesiyle tamamlar. Ana düşüncesi, insanın sözünü, ilişkilerini ve seçimlerini dikkatle tartmasıdır.