“Quintilius Varus, lejyonlarımı geri ver!”

Bu söz, Roma tarihinin en ağır askerî felaketlerinden biri olan Teutoburg Ormanı Muharebesi'ne gönderme yapar. MS 9 yılında Publius Quinctilius Varus komutasındaki üç Roma lejyonu, Cermen kabilelerinin kurduğu pusuda tamamıyla yok edilmiştir. Augustus'un bu hayıflanması, yalnızca askerî bir yenilgiye değil, aynı zamanda Roma'nın Cermen topraklarındaki yayılma politikasının aldığı büyük darbeye duyulan derin sarsıntıyı ifade eder. Sözde Varus'a yöneltilen "geri ver" çağrısı, kaybedilen lejyonların geri getirilemeyecek oluşunun bilinciyle söylenmiş trajik bir serzeniştir.

Söz, imparatorluk yönetiminin sınırları ve askerî gücün kırılganlığı üzerine düşündürür. Bugünün okuruna, en büyük güçlerin bile beklenmedik yenilgiler karşısında sarsılabileceğini, savaş ve fetih politikalarının ağır insani ve siyasi bedelleri olabileceğini hatırlatır. Aynı zamanda bir liderin kayıplar karşısındaki çaresizliğini ve sorumluluk duygusunu yansıtır.

Söz, Roma tarihçisi Suetonius'un Divus Augustus adlı eserinde aktarılır. MS 9 yılında Cermen kabileleri karşısında Teutoburg Ormanı'nda üç lejyonunu kaybeden komutan Publius Quinctilius Varus'a yönelik söylendiği belirtilir. Suetonius'a göre Augustus, bu felaketin ardından yas tutmuş ve yıllar sonra bile kaybın acısını dile getirmiştir.