“Öyle durumlar vardır ki... her teselli alçakça, umutsuzluk ise bir görevdir.”

Goethe bu sözünde tesellinin her zaman iyi, umutsuzluğun ise her zaman kaçınılması gereken bir şey olmadığını söyler. Bazı ahlaki ve varoluşsal durumlarda yaşanan acı o kadar büyüktür ki, insanı rahatlatmaya çalışmak onurunu zedeleyebilir; o anda acıyı hafifletmek yerine, o acıyla yüzleşmek ve umutsuzluğu kabul etmek bir erdem ve yükümlülük haline gelir. Söz, acının ve yasın ahlaki boyutuna işaret eder: Her acı 'iyileştirilmesi' gereken bir rahatsızlık değildir; kimi acılar, insanın değerlerine bağlılığının bir ifadesi olarak yaşanır.

Bu yaklaşım, Aydınlanma'nın akılcı iyimserliğine incelikli bir itiraz gibidir. Goethe burada insan duygularının karmaşıklığına dikkat çeker: Yüzeysel bir iyimserlik ya da aceleci bir teselli, bazen gerçekliği ve ahlaki ciddiyeti inkâr etmek anlamına gelebilir. Umutsuzluğun 'ödev' olması fikri, kişinin kolay teselliye sığınmak yerine durumun ağırlığını taşımasının, bazı değerlere sadakatin gereği olduğunu anlatır.

Bugün bu söz, özellikle yas, derin hayal kırıklığı ve ahlaki çöküş karşısında yapılan yüzeysel teselli ve 'pozitif düşün' söylemlerine karşı bir uyarı olarak da okunabilir. Goethe'nin vurgusu, duygulara saygının bazen acıyı olduğu gibi kabul etmekten geçtiğidir.

Söz, Goethe'nin 1809 tarihli 'Seçilmiş Yakınlıklar' romanının birinci bölümünde yer alır. Roman, evlilik ve tutku arasındaki gerilimi, kimyasal 'seçilmiş yakınlık' kavramı üzerinden ele alır. Romanda bu ifade, ilişkilerde ortaya çıkan derin bunalım ve kayıpların ardından söylenir.