“Yabancı dilleri bilmeyen, kendi dili hakkında hiçbir şey bilmez.”

Goethe bu sözüyle, kendi dilini gerçek anlamda tanımanın yolunun başka dilleri öğrenmekten geçtiğini anlatır. İnsan yalnızca kendi anadilinin içinde yaşarken onun yapısını, ifade olanaklarını ve sınırlarını fark edemez; dil, tıpkı soluduğu hava gibi görünmez hale gelir. Yabancı bir dille karşılaşmak ise kişiyi zorunlu olarak kendi diline dışarıdan bakmaya iter. Farklı bir dilin sözcük dizilişini, deyimlerini, zaman kavrayışını ya da ses düzenini kavramaya çalışan kişi, kendi dilinin de belirli tercihler ve kalıplar üzerine kurulu olduğunu görür.

Bu düşünce, aynı zamanda bir kültürel farkındalık çağrısıdır. Çünkü dil yalnızca iletişim aracı değil, bir dünya görüşünün taşıyıcısıdır. Goethe'nin yaşadığı dönemde Avrupa'da dil bilincinin ve karşılaştırmalı dil incelemelerinin güçlendiği düşünülürse, sözün bu bağlama da işaret ettiği söylenebilir. Bugün hâlâ geçerli olan tarafıysa şudur: Bir dili derinlemesine tanımak ancak onu başka dillerle yan yana koymakla mümkündür; başka diller, anadilin aynasıdır.

Söz, Goethe'nin ölümünden sonra 1833'te yayımlanan "Maximen und Reflexionen" (Özdeyişler ve Düşünceler) adlı derlemesinde yer alır. Goethe'nin yaşamının son dönemlerinde, özellikle 1820'lerden itibaren tuttuğu notlardan ve çeşitli yazılarından derlenen bu özdeyiş, onun dil ve kültür konusundaki uzun yıllara yayılan düşüncelerinin bir özeti niteliğindedir. Goethe, gençlik yıllarından itibaren Fransızca, İtalyanca, İngilizce, Latince ve Eski Yunanca gibi dillerle ilgilenmiş; İtalya seyahati sırasında dil öğrenmenin insanı kendi diline nasıl yabancılaştırıp aynı zamanda zenginleştirdiğini deneyimlemiştir.