“Tam özgürlüğümüzün iskeleti oluşmuş durumda; protein maddesi ve giysileri eksik; onları biz yaratacağız.”

Che Guevara bu sözünde özgürlüğü bir bedene benzetiyor. "İskelet" ifadesiyle, devrim sonrası ulaşılan yapısal temelin —yani siyasi bağımsızlığın ve devrimci kurumların— atıldığını, ancak bunun henüz yaşayan, dolgun bir bütün olmadığını anlatıyor. Protein maddesi ve giysiler ise özgürlüğü gerçek anlamda işlevsel ve insana yakışır kılan ekonomik, kültürel ve toplumsal içeriği simgeliyor.

Guevara'ya göre özgürlük yalnızca baskının kalkmasıyla sağlanmaz; onu besleyecek değerler, kurumlar ve maddi koşullar da inşa edilmelidir. Bu yüzden söz, sürecin tamamlanmadığını ama sorumluluğun da devrimcilere ait olduğunu vurgular. "Onları biz yaratacağız" ifadesi, edilgen bir bekleyişi reddeden, aktif inşa çağrısıdır.

Bugün bu söz, herhangi bir toplumsal dönüşümün yalnızca yapısal değişiklikle sınırlı kalmaması gerektiğini hatırlatan bir uyarı olarak da okunabilir: Hak ve özgürlüklerin kalıcı olması için onları ayakta tutacak gündelik pratikler, eğitim, dayanışma ve ekonomik bağımsızlık gibi unsurların da kurulması gerekir.