Ünlü söz
“Sırf önyargıyla ilgili konularda, lehte ya da aleyhte olsun, en basit verilerden bile tam bir kesinlikle çıkarımlar yapamayız.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
İngilizce aslı
In no affairs of mere prejudice, pro or con, do we deduce inferences with entire certainty, even from the most simple data.
Ne anlatıyor?
Poe bu cümlede, insan zihninin önyargılı olduğu konularda ne kadar güvenilmez hale geldiğini vurgular. Önyargı, bir meselenin yalnızca belirli yönlerini görmemize neden olur; eldeki veriler ne kadar açık ve basit olursa olsun, zihin bunları kendi eğilimine göre yorumlar. Dolayısıyla vardığımız sonuç, verilerden ziyade baştan sahip olduğumuz kanaatlerin bir yansıması olur.
Bu düşünce, Poe'nun eserlerinde sıkça işlediği akıl ve algı güvenilirliği temasıyla yakından ilişkilidir. Özellikle deneme ve öykülerinde, insanın kendi zihinsel süreçlerine duyduğu aşırı güvenin nasıl yanılgılara yol açtığını gösterir. Burada da önyargının, mantıksal çıkarım sürecini nasıl çarpıttığına işaret eder.
Günümüzde bu gözlem, bilimsel düşüncenin ve eleştirel akıl yürütmenin önemini hatırlatır. Bir konuda kesin yargıya varmadan önce, kendi önyargılarımızın farkında olmamız gerektiğini; aksi halde en basit gerçeklerden bile yanlış sonuçlar çıkarabileceğimizi anlatır.
Hangi bağlamda söylendi?
Bu söz, Poe'nun 1838'de yayımlanan tek romanı olan 'The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket' adlı eserinin önsöz bölümünde yer alır. Yazar, burada okuyucuyu anlatılacak olağanüstü olaylara hazırlarken, insanların önyargıları nedeniyle en açık verilerden bile kesin sonuçlar çıkaramadığını belirtir. Bu, romanın gerilim ve inandırıcılık sorununa dair bir giriş niteliği taşır.
Kaynak
- Eser: The Narrative of Arthur Gordon Pym of Nantucket (1838)
- Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Edgar_Allan_Poe
- Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote
Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.
Konular
İlgili sözler
“O hâlde Satranç Oyuncusu'nun işleyişi ile Bay Babbage'ın hesap makinesinin işleyişi arasında hiçbir benzerlik yoktur ve eğer birincisine saf bir makine demeyi seçersek, onun, insanlığın icatları arasında kıyaslanamayacak kadar en şaşırtıcısı olduğunu kabul etmeye hazır olmalıyız.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Hristiyan âlemindeki en iyi satranç oyuncusu, satrancın en iyi oyuncusundan pek fazlası olmayabilir; ama vistteki ustalık, zihnin zihinle mücadele ettiği bütün bu daha önemli girişimlerde başarı kapasitesini ima eder.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Melekler, hepsi solgun ve bitkin, Ayağa kalkıp, peçelerini açıp doğruluyorlar: Oyun, "İnsan" trajedisidir, Ve kahramanı da Fatih Kurt'tur.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“İnsan, dolandıran bir hayvandır ve insandan başka dolandıran hiçbir hayvan yoktur.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Büyük bir kararlılıkla başmakaleye saldırdım ve baştan sona tek hece anlamadan okuyunca Çince olabileceği ihtimalini düşündüm; bu yüzden sonundan başına doğru yeniden okudum, ama sonuç bundan daha tatmin edici olmadı.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)
“Kendimi ikna etmiş olarak, başkalarını ikna etmeye çalışmam.”
— Edgar Allan Poe (1809 – 1849)