İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Bugünün bilim insanları deneylerin yerine matematiği koydular ve denklemden denkleme savrulup sonunda gerçeklikle hiçbir ilişkisi olmayan bir yapı inşa ediyorlar.”

— Nikola Tesla (1856 – 1943)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

Today's scientists have substituted mathematics for experiments, and they wander off through equation after equation, and eventually build a structure which has no relation to reality.

Ne anlatıyor?

Tesla bu sözünde modern bilimin yönelimine ilişkin bir eleştiri getirir. Ona göre bilimsel araştırmanın temeli doğayla doğrudan temasta olan deney olmalıdır; oysa kendi çağında giderek güçlenen yaklaşım, fiziksel gerçekliği matematiksel modellere indirgeme eğilimindedir. Denklemden denkleme geçiş, ona göre bir tür düşünsel sürüklenmedir; bu süreç kendi içinde tutarlı görünebilir ama dayandığı varsayımlar gerçeklikten koptuğunda ortaya çıkan yapı yalnızca soyut bir kurguya dönüşür.

Tesla'nın bu sözleri, onun bir mucit ve mühendis olarak bilim anlayışını yansıtır. O, bilgiyi çoğu zaman elle tutulur sonuçlarla sınama taraftarıydı ve kuramsal sistemlerin görkemine kuşkuyla yaklaşırdı. Matematik elbette bilimsel düşüncenin vazgeçilmez bir aracıdır; ancak Tesla burada matematiğin deneyin yerine geçmesine, yani aracın amaca dönüşmesine itiraz eder. Ona göre gerçeklikle bağı kopmuş bir kuram, ne kadar zarif olursa olsun bilimsel değerinden çok şey kaybeder.

Bugünün okuru için bu söz, bilimsel model ile gözlemlenebilir dünya arasındaki ilişkiyi sürekli sorgulama gereğini hatırlatır. Soyut modellerin başarısı, onların gerçekliği tam olarak temsil ettiği anlamına gelmez; bilim ancak kuram ile deney arasında sağlıklı bir alışveriş olduğunda ilerleyebilir. Tesla'nın uyarısı, bilimsel yöntemin dengesinin korunması gerektiğine dair güçlü bir kavramsal nottur.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu sözün hangi bağlamda ve ne zaman söylendiği güvenilir kaynaklarda belgelenmemiş; bu yüzden tahmin yürütmüyoruz.

Kaynak

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler