İçeriğe geç
2Wsözlük

Ünlü söz

“Eskiden, bir adam öldürdüyseniz deli olmanız mümkündü—ama şimdi, dostlarınız ve paranız varken bir adam öldürürseniz, bu sizin bir deli olduğunuzun kanıtıdır.”

— Mark Twain (1835 – 1910)

KaynaklıSöz, künyesiyle birlikte Wikiquote'ta kayıtlı.
Paylaş:WhatsAppXFacebookTelegram

Söz kartını indir

İngilizce aslı

Formerly, if you killed a man, it was possible that you were insane—but now, if you, having friends and money, kill a man, it is evidence that you are a lunatic.

Ne anlatıyor?

Mark Twain bu sözünde, dönemin Amerikan mahkemelerinde giderek yaygınlaşan "delilik savunması"nı hicveder. Gözlemi şudur: Yoksul ve kimsesiz bir sanık için delilik iddiası bir olasılık olarak görülürken; varlıklı, çevresi ve kaynakları olan birinin cinayet işlemesi, mahkemeler ve kamuoyu tarafından ancak akıl hastalığıyla açıklanabilir sayılır. Yani Twain, zengin ve bağlantılı kişilerin işlediği suçların, sorumluluktan kaçış için nasıl "delilik" etiketiyle yumuşatıldığına işaret eder.

Buradaki ironi, paranın ve toplumsal konumun sıradan ahlaki yargıyı nasıl tersine çevirdiğidir. Sağlıklı bir insanın çıkar uğruna cinayet işleyebileceği ihtimali kabul edilmek istenmez; bunun yerine, böyle bir eylem ancak "hasta" bir zihinden çıkabilirmiş gibi sunulur. Twain'in keskin mizahı, adalet sistemindeki sınıfsal çifte standardı gözler önüne serer.

Bugün de benzer tartışmalar, güç ve para sahibi kişilerin hukuki süreçlerde farklı muamele görmesi üzerinden sürmektedir. Twain'in sözü, ceza hukuku, psikiyatri ve toplumsal ayrıcalık ilişkisine dair zamansız bir eleştiri olarak okunabilir.

Hangi bağlamda söylendi?

Bu söz, Mark Twain'in ilk kez 16 Nisan 1870'te Buffalo Express'te "The New Crime" adıyla, 1875'te ise Mark Twain's Sketches, New and Old derlemesinde "A New Crime" başlığıyla yayımlanan yazısından alınmıştır. Twain yazıda, dönemin cinayet davalarında giderek sık kullanılan delilik savunmasını alaycı bir dille eleştirir.

Kaynak

  • Eser: Buffalo Express (1875)
  • Künye: "A New Crime", first published as "The New Crime" in the Buffalo Express, 16 April 1870. Anthologized in Mark Twain's Sketches, New and Old‎ (1875).
  • Kaynak bağlantısı: https://en.wikiquote.org/wiki/Mark_Twain
  • Özgün metin lisansı: CC BY-SA 4.0 — Wikiquote

Türkçe çeviri ve yorum 2W’nin özgün çalışmasıdır; yapay zekâ desteğiyle hazırlanmıştır. Hata görürseniz bize bildirin.

Konular

İlgili sözler